Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

MNÓSTWO

rzecz.
n
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (mnóstwo, mnożstwo), SXVI (mnostwo), Kn (mnostwo), T (mnostwo), L (mnóstwo; XVI-XVIII), SWil (mnóstwo, mnóztwo), SW (mnóstwo, mnożstwo), SJP (mnóstwo)

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   mnóstwo
D.   mnóstwa
C.   mnóstwu
B.   mnóstwo
N.   mnóstwem
Ms.   mnóstwie
liczba mnoga
M.   mnóstwa
D.   mnóstw
Znaczenia
1. »wielka liczba lub wielka ilość czego«
  • Mnostwo śliczne z obu stron Krewnych znákomitych/ W orszaku rod iák roy pszcżoł/ śle moc cżci obfitych. JurkMuz A3.
  • – [...] padniesz iák wielozołn zgniły Gdy go wicher burżliwy/ bądź piorun wywraca/ On leci z strásznym grzmotem/ á sobą przytłaca Mnostwo drzewá leśnego [...]. JurkLech A4v.
  • – Niewolą swą wolnością zágłádzicie wszędzie/ Bogactw mnostwo przepyszne/ y Państw wam przybędzie. JurkWan D2.
  • – Pereł rozlicznych w morzu mnóztwo powiedają: Masz-li rozum, na brzegu stój, gdy ich szukają. SaadiOtwSGul 41.
  • Mnostwo vide Wiélkość 1. Kn 420.
  • – [...] nieprzyjaciel rozgromiwszy świeżo z wielkim i nieukojonym żalem naszym ukrainne wojsko, co dzień większe z mnóstwa chłopskiego i ord wszytkich tatarskich na wykorzenienie wiary chrześcijańskiej i wytracenie krwie ślacheckiej przysposabia siły [...]. AktaKrak II/2 442.
  • – A ieżeliby nie sposobnemi potym pokazáli się [pułownik i pułkowniczy], wolno ich záraz Hetmánowi odmienić, bo ná dobrey stárszynie, woyná záwisłá bárziey, á niżeli ná mnostwie woyska. FredKon 20.
  • – Legło tedy owo mnostwo Ludzi ktorzy się mieli za zwycięzcow we czwartek [...]. PasPam 266.
  • – [...] kiedy wyciągną tego [ryb] okrutne mnostwo to ktore się mnie naypięknieysze widzą y naylepsze są złe [...]. PasPam 65.
  • – W ostatku, kto chce moje zrozumieć boleści, dla mnóstw w mym ciele chorób nie dojdzie tej wieści. HugLacPrag 36.
  • – Te iednak łaski są w tym mieyscu przygodne, gdzie się mnostwu szkodliwszemu ognáć nie może, szczurkow łaská w kázdym domu y mieyscu do szczętu wytráci y wygubi. HaurEk 37.
  • – Takiego mnostwá ludzi, iest Mátką wielka w Egypcie żyzność, á żyzności Oycem NILUS Rzeka [...]. ChmielAteny II 641.
  • – O zeszpecenie twarzy bać się nietrzeba, ieżeli chorego od zbytniey gorącości y nakrywania mnostwem pościeli zachowasz. BeimJelMed 73.
  • – Mnogość. Mnostwo. Vielheit, Ménge. grand nombre; multitude. § wielkie mnostwo żołnierzy. T III 850.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • wielkie mnóstwo (sz. zm.):
    • – Świádczy o świątobliwości wnętrney zachodniego Kościołá/ wielkie mnostwo Zakonnikow pobożnych rozmáitych Reguł. MorochPar 100.
    • – Zeszło się tedy ludzi mnostwo wielkie/ ták z Aegyptu/ iáko y z inszych okolicznych krolestw. PetrSEk 43.
2. »rzesza ludzi«
  • – [...] oto mąż szátámi Lniánymi przyodziany/ chodzi nád wodámi/ Ciáło ma iák Chryzolit/ á głos iego mowy Ják głos mnostwá przenika wszytkich wiernych głowy. JurkPieś A4v.
  • – Y milcżáło wszystko ono mnostwo/ á słucháli Bárnábaszá y Páwłá; ktorzy opowiádáli/ jáko wielkie známioná y cudá cżynił Bog przez nie miedzy Pogány. BG Dz 15, 12.
  • – Y rozchodziłá się tym więcey powieść o nim [o Jezusie]: y schodziły się mnóstwá wielkie áby go słucháły/ y uzdrowieni byli od niego/ od niemocy swojich. BG Łk 5, 15.
3.  mat.  »liczba, która jest dzielona«
  • – Trzebá wiedzieć/ iż tylko dwie rydze należą do tego sposobu [dzielenia]/ pierwsza zwierzchnia ma bydź záwsze większa niż spodnia y zowie się wierzchna Rygá Mnostwo, druga spodnia zowie się Dzielnik [...]. GorAryt 32.