Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

GŁÓD

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   głód
D.   głodu
B. uż. nżyw.   głód
N.   głodem
Ms.   głodzie
liczba mnoga
M. uż. nosob.   głody
B. uż. nosob.   głody
Znaczenia
1. »uczucie czczości spowodowane brakiem pożywienia«
  • – Aby wyrwał od śmierci duszę ich/ á pożywił je w głodzie. BG Ps 33, 19.
  • Głód/ Fames [...]. Dominante fame. Esurigo, Varro infrà [...]. vide Drogość 2. Łáknienie. Kn 192.
  • – Boc Matka kozda gdy się iey przebierze chleba nagdadza zwyczaynie dzieciom swoim, dobrym opbiadem y zatrzymane Sniadanie Tak że im cięszym nieda Labefactari [osłabnąć] głodem. PasPam 116v.
  • – Gdzie kto swego zastał tam siadł y iadł zo wego wczoraiszego głodu. PasPam 61v.
  • – I mowiłęm gdy by mi Głod nay większy był to bym tey ryby nieiadł. PasPam 65.
  • Głod. 1) Hunger. [...] la faim. T III 381.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • głód dowcipny:
    • głod dowcipny; wszystkiego głod nauczy. T III 381.
  • głód mrzeć:
  • »cierpieć głód, umierać z głodu«
    • ~ głod mrzeć. hunger leiden. soufrir la faim; étre pressé de la faim; mourir de faim. T III 381.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Głod wilka z lasa wywoła. der Hunger treibt den Wolf aus dem Wald. la faim fait sortir le loup du bois; la faim chasse le loup hors bois. T III 381.
2. »brak żywności spowodowany nieurodzajem, wojną lub klęską żywiołową«
  • – Potem był głod na ziemié/ po onym głodzie pierwszym/ ktory był zá dni Abráhámowych: y poszedł Izáák do Abimelechá do Krolá Filistyńskiego do Gerár. BG Rdz 26, 1.
  • – Oto siedm lat nádejdzie bárzo obfitych/ we wszystkiey ziemi Egipskiey. A po nich nástąpi siedm lat głodu/ y w zápomnienie przydzie wszystká oná obfitość w ziemi Egipskiey/ y wytrawi głod ziemię. BG Rdz 41, 29-30.
  • Głod. [...] 2) Theurung, Hungers-Noth. [...] famine, disette. T III 381.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • blady głód:
    • – Mam zwyczay [...] obiádem hoynym przeciw blademu vzbroić się głodowi. BanHist 6.
Związki frazeologiczne

  • chłodem i głodem:
  • »z nieżyczliwością, z niechęcią«
    • – [Szwed] Trzy Tysiące ludzi darmo stracił. dla tego się musiał umknąć pod kruneburg, ale go tam Niemcy chłodem y głodem poczęstowali. HistBun 52.
  • o głodzie i chłodzie:
  • »w niedostatku, w niewygodzie, w niesprzyjających warunkach«
    • – Stanęlismy pod Dryświatami [...] gdziesmy yzapusty Owielkim głodzie ychłodzie odPrawili day Boze przyszłe lepsze. PoczOdlPam 26.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • (wariant I):
    – iednemu gody a drugiemu głody. T III 394.
  • (wariant II):
    – wyżyłeś gody, (radość) cierp też i głody T III 394.
  • (wariant III):
    – raz gody, drugi raz głody T III 394.
  • Kto we żniwá pátrzy chłodu/ nácierpi się zimie głodu. RysProv VI, 8.
  • Głód tani/ sytość droga. KnAd 244.
  • ~ Głodu nié kupić/ sytość wiéle kosztuié. KnAd 244.