Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PARKAN, PARCHAN

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (parkan, perkan), SXVI (parkan), Kn (parkan), T (parkan), L (parkan; XVII, XVIII), SWil (parkan), SW (parkan, parchan), SJP (parkan)

Nienotowany w słownikach:

Formy gramatyczne
lp M. parchan   || parkan  
D. parkanu   || parchanu  
B. parchan   || parkan  
N. parchanem   || parkanem  
Ms. parkanie   || parchanie  
lm M. parkany  
D. parkanów  
B. parkany  
Ms. parkanach   || parkaniech  
Etymologia
g.-niem. parchan, parkan
Znaczenia
1. »ogrodzenie, płot, także element fortyfikacji«
  • – Na wierzchu parkanu wszędzie palanki przykryte deskami. NiemPam 23-24.
  • – Placu gołego naymniey niema [...] ieno przy bramach co z krym- i kitaygrodow do niego są, i to trochę od murow, jednak i parkanow daleko budowanie sadzą że tam przestrzeństwo do obrony nieprzyiacielowi wielkie. MasDiar 74.
  • Parkan ten był wezwyż na 3 kopie. MasDiar 74.
  • – Pan Struś nastąpił pod stolicę [...] ktorey mu nie chcą dopuscić z nami się złączyć, a też niema którędy w parkanie drewnianym wszystkie Bramy pozamykano. MasDiar 80.
  • – PIerwsza [lebiodka] roście [...] przy drogách szcieszkách/ przy drogách szcieszkách/ przy párkániech/ ábo płociech. SyrZiel 495.
  • – W Lesie ná mieyscách płonnych/ ná dziczynách/ pod czás [...] przy płociech y párkánách rady rosną [dzikie konopie]. SyrZiel 824.
  • – Kámienny párkan/ grobla/ wał. Maceria, vel maceries. Pilunas iż akmenu. SzyrDict 94.
  • – By zatrzymali Bisurmana zelazny parkan Uczyniono Na kształt muru na kołach, ktory postawiono Długie osęki, haki, ten parkan trzymały. DrobOpow 33-34.
  • – Około dworu nie masz parchanu, tylko jest płot. InwKal I 188.
  • – Obora o 3 kolniach, czwarta w parchan. InwKal I 333.
  • – Podwórze z przyjazdu od wsi parchanem spasane, w którym parchanie są dziury. InwKal I 88.
  • – Vtwierdz sznur reprezentuiący liniią CL dána w polu, álbo podle ściány, párkánu, przyciesi. SolGeom I 33.
  • – Idąc do Domu swego niosząc Pułszet Płotna do Ząmku po[d] Parchanem Czmentarza Koscioła Swietego Krzyza Vsiadszy nagle omdlał. KomonDziej 216.
  • – Gwardye stroie, Londy, Bardyzany Z piechot ognistych [...] rzucone parkany Iak paięczyna tak zaszczyt nietrwały. MikSil 65.
  • – Pospolstwo [...] gwałtem wrota, y parkan dworu Archiepiskopskiego wyłamali. NiesKor II 759.
2. myśl. »sieć a. ogrodzenie-pułapka używana podczas polowania«
  • – [Przybory myśliwskie:] Parkany Płocienne w Łachwie [...] Parkanow z oborami y kolcami kołami zelaznemi sztuk . . . . 36. ArchRadziw 1638 1748/ 380, 3.
  • – [Opis psiarni:] Sieci Ruzne [...] Parkanow konopnych N[r] 2 Pułparkankow konopnych [...] N[r] 3. ArchRadziw 1638 1750/ 388, 4.
  • Schieβgarten párchań pomaerium. KusWeg I6.
  • – Był tam niedzwiadek [...] ktorego w Litwie parkany stawiaiąć Marcin Oginski zywcem osocznikom kazał do Sieci nagnać. PasPam 176.
  • – Wprzod ich ostanowi Parkanem w kniei [łowczy - jelenie]. LucChrośPhar 118.
Przenośnie
  • Cóż będzie czynić serce utrapione, Gdy na nie takie parkany rzucone, Kiedy w zdradliwe włos uwikłan nici, Kiedy i sam włos stoi za sto siéci.MorszAUtwKuk 167