Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*PARLAMENT

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1606-1608
Formy gramatyczne
lp M.   parlament
D.   parlamentu
C.   parlamentowi
B.   parlament
Ms.   parlamencie
lm D.   parlamentów
B.   parlamenty ||   parlamenta
N.   parlamentami
Etymologia
niem. Parlament
fr. parlament
Znaczenia
1. »instytucja sądowa, trybunał, sąd«
  • – Tego także nie może być wiele, bo nie paryski parlament, ani też przy kontrowersyach Cujacii questiones et casus iuridicos wspominają. NiemPam 155.
  • – W Hollandy Francus, Szwedowie, Parlament Angielsky, Hamburg nową znowu y scisłą Ligę zawarli in communem pono Orbis perniciem. OpalKListy 155.
  • – W Angliy Krol cieszki parlamentowi y iusz iest pod Samym Lomdinem, dawszy licentiam diripuendi miasto żołnierstwu. OpalKListy 155.
  • – Má tákże Krol wiecznemi czásy mieć w mocy Parlámenty skłádáć y one konczyć/ kiedy mu się bedzie zdało żeby sprawy Koronne tego potrzebowáły. MerkPol 160.
  • – Przed ktoremi uskarzyc się Parlamentami uktorego by z naypotęznieyszych Swiata tego Monarchow szukac Protekcyiey od Nie uchronney na ludzki Narod smiertelnosci oppressyiey? PasPam 84v.
  • PARLAMENTOW FRANCUSKICH iest 10. á te są Trybunały głowne, na rozsądzenie spraw wielkich postanowione, od słowka Fráncuskiego Parler, to iest dyszkuruię, rzeczone. ChmielAteny II 65.
Związki frazeologiczne

  • niebieski parlament:
  • »sąd boży, sąd niebios«
    • – [Tego] Zubra abo Ciołka pracowite[go] za ie[go] prace Na Niebieskie Parlamenta Zaniesiony tam Swiecic y wiecznie z bogiem Swy[m] krolowac bedzie. HerbOr XVII, 395.
    • – Kto by naymniey przeciwko wyraznemu wykroczy Ordynansowi wsamych tylko nadzie[ię] zatopiwszy Marnosciach asz iuz gotowy z Niebieskiego Parlamentu czytaią mu dekret Proiecisti Sermonem Dei proiecit te Dominus [odrzuciłeś słowo Pana odrzucił cię Pan]. PasPam 281v.
  • najstraszniejszy parlament:
  • »sąd ostateczny«
    • – Toc go upewniac niemozesz [...] zeby mu y natam tym Swiecie twoie miały wczym kolwiek Suffragari zasługi. W ten czas kiedy na owym naystrasznieyszym Parlamencie rzeką vive et Responde. PasPam 195v.
Przenośnie
  • NIeuchronny/ dowcipem ludzkim niepojęty Naywyższego Párlámentu Sędziego Wyrok [...] tey niemiłosierney śmierci pozwilił władzey.DobrPol II, 208
2. »organ ustawodawczy państwa«
  • – Zeszedł z tego świátá ostátni z owych sześciu z ktorych okázyey záczełá się/ 20. lat temu/ woyná między Krolem Károlem Pierwszym/ á Párlámentem MerkPol 107.
  • – Donkerk/ y Iámáyká są iuż do Korony Angielskiey od Párlámentu incorporowáne. MerkPol 62-63.
  • – W Parlamencie Angielskim w niższej Izbie proponowano, ażeby stany zaniesły do Krola reprezentacye swoie. MerkHist 4/ 296.
  • – Ktory Parlament Henryk III. Krol ná wyższą rozdzielił Kámerę: á w tym Parlamencie aliás w Kamerach iego trzy statûs záwieraią się. ChmielAteny II 278.
  • – Coż by za honor miał Parlament z Posła, Słáć do monarchy w legacyi osła. DrużZbiór 412.