Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PIĘKNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: PIĘKNY, *PIEKNY
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1632
Formy gramatyczne
lp M. m piękny  
ż piękna  
n piekne   || piękne  
D. m pięknego  
ż pięknej  
n pięknego  
B. m żyw pięknego  
nżyw piękny  
ż piękną  
n piękne  
N. ż piękną  
Ms. m pięknym  
n pięknym  
lm M. nmos piękne  
D. pięknych  
B. nmos piękne  
lp M. m piękniejszy  
n piękniejsze  
lm M. nmos najpiękniejsze  
D. najpiękniejszych  
B. nmos najpiękniejsze  
Znaczenia
1. »zgodny z poczuciem piękna; sprawiający miłe wrażenie, budzący zachwyt, podziw; chwalebny, zacny«
  • – Wzacnym y starozytnym zrodzona [panna] Domu przy tak pięknych od Natury Sobie konferowanych przymiotach [...] Szczęsliwosci wszystkie Swiata tego dobrowolnie rzuca. PasPam 281v-282.
  • – Koscioły tam bardzo piękne ktore przed tym bywały katolickie nabozenstwo tez pięknieysze nizeli u naszych Polskich Kalwinistow. PasPam 56.
  • – Było niebardzo zimno y pogody były piękne. PasPam 61v.
  • – Stanął Pułk krolewski w Hartuzęn [Aarhusen] Miescie pięknym. PasPam 62v.
  • – Zlac wodę w garnek [...] za pułgodziny z siędzie się sol bardzo piękna. PasPam 65v.
  • – Koscioł sąm tak piękny y wspaniały że mu rownego nigdzie w Polszcze nie widzę. PasPam 77v.
  • – Pamiętam Uraniburgum Strukturą Cudownie piękną y w Mieyscu bardzo Spokoynym do obrony. PasPam 77v.
  • – Suknie choc naypięknieysze kazano robić krotko. PasPam 79-79v.
  • – Staneliśmy tedy pod kozie rady na trzy Niedziele przed Swiątkami woysko piekne y dobre. PasPam 87v.
  • – Chrest wziąłem mu piękny bardzo, było na oprawie zedwadziescia Czerwonych złotych. PasPam 95v.
Związki frazeologiczne

  • piękna rzecz:
2. »dobry gatunkowo; doborowy, urodziwy; odpowiedni, dogodny«
  • – Człowiek to był grzeczny powazny urody bardzo piękney. PasPam 170.
  • – Sąm Radziwiłł Bogusław miał z Sobą Ludzi z osm Tysięcy bardzo pięknych. PasPam 230.
  • – Miał z Sobą gość Charcicę piękną. PasPam 252v.
  • – Charty były y piękne y rosłe a przytym tak rącze. PasPam 256.
  • – Kiedy wyciągną tego [ryb] okrutne mnostwo to ktore się mnie naypięknieysze widzą y naylepsze są złe. PasPam 65.
  • – Wszystko Woysko tedy na nas uciekało. Biy że teraz ktory się podoba wybieray to piękny to ieszcze pięknieyszy. PasPam 95.
  • – Gdy bym był miał wtęn czas aby iednego czeladnika przy sobie mogł by był iako nay pięknieyszych Rumakow nawybierać. PasPam 96.
  • – Nagrodził mi P. Bog mego gniadego, dał mi za niego inszego gniadego bardzo pięknego konia. PasPam 96v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Bogáctwá rod i godności/ Są piękne pokrywki złości. KnAd 31.
Podhasła

PIĘKNA


w funkcji predykatywnej

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1656-1688
Znaczenia
»jest dobrze«
  • – Zostaniesz Lutrem asz tu będzie piękna zony dobrać a Duszę stracić. PasPam 75v.
  • – Aleć i na Śreniawie, wierę, z nią nie szpetnie: Co dalej, to piękniejsza, choć tak długoletnie, Jako naród i orzeł sarmacki jest stary, Pławi w niebo dzieł i cnót rycerskich towary. PotSielKuk I 116.
  • – Ieśli záś według swoich oczu dobieráć będźiesz sobie Zony to naypięknieysza: Niech oná komu będźie szpetna/ kiedy tobie piękna [...]. GorzWol 14.