Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

SKÓRA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1618
Formy gramatyczne
lp M. skóra  
D. skóry  
B. skórę  
Ms. skórze  
lm Ms. skórach  
Znaczenia
1. »zewnętrzna powłoka ciała ludzi i zwierząt kręgowych«
  • – Takis człowiek iako y on tak zolnierz iako y on y na nim skora nie z karaczyny iako y na tobie. PasPam 114.
  • – Ale mi było tak miło Iako bymię ostrym grzebłęm po goley skorze deapał. PasPam 251v.
  • Skora własnie taka na niey [rybie] iako Iaszczur co go do Szable zazywaią. PasPam 65.
Związki frazeologiczne

  • świerzbi kogoś skóra:
  • »ktoś uprzykrzył sobie spokojne, bezpieczne życie, komus chce się wojny«
    • Swierzbiała go skora tęskno go było zpokoiem zachciało mu się Polskiego czosnku. PasPam 52.
  • ze skóry kogoś drzeć (sz. zm.):
  • »znęcać się, pastwić się nad kimś; wyzyskiwać kogoś«
    • ~ Moskwa iako w Sciekli [...] Zagnali się Za Owym Chłopcem az w las chcąc go koniecznie dostać bo by Go pewnie Z[s]kury darli za takie Niecnoty. PasPam 104.
    • ~ Pietr S. dla Owieczek Chrystusowych Siła biczow Ucierpiał. A ty Owieczki Chrystusowe drzesz z Skory rozpruszasz niszczysz. PasPam 196v.
  • skóry nadstawić:
  • »narazic się dobrowolnie na niebezpieczeństwo, na utratę życia«
    • ~ Niezal y skory szczerze nadstawić kiedy więm że zwycięzywszy będzie za co Plasterek kupic. PasPam 261.
Przenośnie
  • Chfieldorowi tez chodziło o swoię skorę.PasPam 104v
2. »skóra zdarta ze zwierzęcia i wyprawiona dla celów użytkowych«
  • – Między inszemi rzeczami Cynowa Ładownica została na rzęmięnnym Pasie a w Skorę powleczona. PasPam 238v.
Związki frazeologiczne

  • lwia skóra:
  • »symbol odwagi, męstwa«
    • – Męstwa Herkulesowi proba iest prawdziwa Gdy za przedni Ornament Lwi skory zazywa I z tym Dom Lanckoronskich iawnie aemuluie kiedy się Lwem ognistym z dawna pieczętuie. PasPam 274.
  • nie spisałby czegoś na dziesięciu skórach wołowych:
  • »o czymś nie dającym sie krótko opisać, opowiedzieć«
    • – Co ia iuz pamiętam odmięnney co raz mody, w Sukniach, w Czapkach w botach {...] O Boze S. niespisałby tego na dziesiąciu Skorach Wołowych. PasPam 79v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • chłopska skóra:
    • – Nie iest Sliachcic pąn Chłopus choc pieniądze czuie, Wsliacheckim domu zatem starasie o zonę, Mnięmą [!] chcąc tÿm swą zakrÿc chłopską skorę onę Chłopęm tęn postaremu ta chłopowną będzie. TrepNekLib 12v.
  • skóra bzowa:
Związki frazeologiczne

  • w inszej chodzić skórze:
    • – Y ieźli iáko Sóńce, rozum do MIesiącá NIe rządzi? wziąwszy z ziemie, aż do Piekłá strąca. Coz pisać o odmiánie? gdzie się ták náturze Zdało: że niemal, co rok, w inszey chodzim skurze: Ze ieźli się nie widzą, chodć Vr"acie rodzeni, NIe znáią, ták się ciáło w krotylkim czásie mieni. PotPocz 71.
  • Ze skóry łupić (sz. zm.):
  • »grabićkogo, zdzierać z kogo«
    • – BIáda nam wielka ná te násze Pány/ Práwie nas łupią z skory iák bárány/ Nigdy z pokoiem człowiek nie vsiędzie/ Chybá co złego przy piwie zábędzie. LamChłop A.
    • – O nie ná to cię postánowiono, ábyś poddánych z-skory łupił, w-niwecz obracał, pod pretextem rządu, ciemiężył i martwił, ále żebyś ich karmił, Vt det illis cibum, Zbestwisz poddánych Pánie nász, będą się upomináli chlebá, będą nápieráli ieść? nic to! day iem przedcię, Det illis. MłodzKaz II, 225.
    • – Wzbudzi Bog Tyránná iákiego, Fokása iákiego, Rządcę Miástá, ktory z-uboztwá powstał, Aiuvit pauperem de inopia, áż on ubogich poddánych runo, i wełnę, to iest dostátki zbiera, z-skory łupi, substáncyą ich pożera, á oni co? Coram tondente se obmutuit, milczą. MłodzKaz IV, 8.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Głaszcz ty kotowi skorę/ á on ogon w gorę. RysProv IV, 4.
  • Poki w niey Niedzwiedz chodzi, nie przedaway skory. PotWoj 139.
  • Szkodaskory przedawac poki Niedzwiedz chodzi. PotWoj 96.