Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

SZUKAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1618
Formy gramatyczne
szukać  
lp 2. os. szukasz  
3. os. szuka  
lm 1. os. szukamy  
3. os. szukają  
lp m 1. os. szukałem  
2. os. -(e)ś szukał  
3. os. szukał  
lm mos 3. os. szukali  
lp zneut 3. os. szukać będzie  
lp 2. os. szukaj  
lp m 1. os. szukałbym  
szukając  
szukano  
Znaczenia
1. »starać się znaleźć kogo, co, poszukiwać«
  • – Pokazmy to że tez umiemy zagranicą chleba szukać u tych co go u nas tak wiele napsowali. PasPam 118.
  • – Nad osobą moią iako z Całego Woyska Tryumfowano Iako Złoczyncę Inkarcerowano Szukano, Inqvirrowano ledwie tylko że Niemęczono. Mieczem iednak y Smiercią grozono.[tu: obszukiwać] PasPam 149v.
  • – Przyszli z piniądzmi pytaią gdzie Pan? Niewiem z iakiemsi kapitanem. Szukaią mię po Chorągwiach niemasz. PasPam 160v.
  • – Przyniesionę [przyniesiono] xięgę y daią mu ią w ręce Szukay ze gdzies to widział. PasPam 184v.
  • – Iak się zas ich Męzowie niemogli doczekać to przysli szukać ich od Szałasu do Szałasu skoro znalazł toią wziął z Sobą. PasPam 57.
  • – Zaswieciwszy szukamy po kątach nic. Iuz wychodząc zowey chaty az baba zakasłała w chlewie. Znalezli tedy trzy białogłowy. PasPam 98.
Związki frazeologiczne

  • trzeba z świecą szukać czegoś:
  • »coś jest niezwykle rzadkie«
    • – Kiedy Ludziom trzeba przyiaciela, to cie znaydą. A kiedy go zas ty potrzebuiesz togo trzeba z swiecą szukać. PasPam 249v.
  • szukać protekcyjej:
  • »starać sie znaleźć ochrone, opiekę«
    • – Przed ktoremi uskarzyc się Parlamentami uktorego by z naypotęznieyszych Swiata tego Monarchow szukac Protekcyiey od Nie uchronney na ludzki Narod smiertelnosci oppressyiey? Nie więm. PasPam 84v.
  • szukać króla:
  • »starać się o znalezienie kandydata na króla«
    • ~ Mowią niewiele by nąm trzeba Szukać krola, mamy go między Sobą. PasPam 232v.
  • szukać sposobów:
  • »starac sie wynaleźć środek, radę«
    • ~ Wnagłey potrzebie roznych szukac nalezy sposobow. PasPam 217v.
2. »zmierzać do czego; narażać się na co«
  • – Za drugiem czy za trzeciem scięciem dosiągłem mu palcow y mowię widzisz zes znalazł czegos szukał. PasPam 88-88v.
  • – Przyidzie potym Iasinski gospodarz tey ochoty,rzecze mi a zdrayca pokąsałeś mi braci pocieno zemną. Rzekę czego Szukali znalezli. PasPam 88v.
Związki frazeologiczne

  • szukać śmierci:
  • »narażać życie w walce«
    • ~ Szukałęm ia iuz Smierci choc w młodęm wieku moim y za Dnieprem y za Dniestrem. PasPam 137.
    • ~ Nie Smierć iego ale on ochotnie zawsze szukał Smierci. PasPam 206.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • ~ Kto Guza szuka snadno znaydzie nie my to kaleczyli ale niewinność nasza zwoiowała ich. PasPam 181v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Nié szukay zwády/ masz-li dość rády. KnAd 663.
  • Kto chodzi po nocy/ szuka kiiowey niemocy. RysProv V, 8.
  • Chłop na klaczy iéździ/ á kláczé szuka. KnAd 52.