Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

UJŚĆ

czas. dk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: UJŚĆ, UŚĆ, UŃŚĆ
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1632
Formy gramatyczne
ujść   || uść  
lp m 1. os. -m uszedł  
2. os. -eś uszedł  
3. os. uszedł  
n 3. os. uszło  
lm mos 3. os. uśli   || uszli  
lp 1. os. ujdę  
2. os. ujdziesz  
3. os. ujdzie   || uńdzie  
lm 3. os. ujdą  
lp m 3. os. by uszedł  
lp m 3. os. by był uszedł  
Znaczenia
1. »uciec«
Rekcja: czegoś// komuś

  • – Bardzo niewiele uszło Woiewodow kniaziow Boiarow Dumnych. PasPam 108.
  • – Dunskoruskiego [Dołgorukiego] y tych ludzi co uszli noc urodziła, bogdy by było więcey dnia stawało wszyscy by byli polegli. PasPam 108v.
  • – Rzecze [król] awitay Panie konfederacie ale mnie many. Ukłoniwszy odpowiedziałem. Iuz teraz uydę takiego mniemania kiedy iadę od Smolenska nie od klec. PasPam 173v.
  • – Niegodziło się powiedziec ktom iest zeby uysć kłopotu Inquantum [o ile] by tam kto by z nich umarł. PasPam 181.
  • Co[n]suluit [poradził] sobie że y Smierci y Infamiiey uszedł takim Sposobem. PasPam 185v.
  • – Zostawiłęm u Pana Łączenskiego Łuk zebym uszedł podobienstwa [zabójstwa]. PasPam 189v.
  • – Sąm WMM Pan podobno tak czynisz że kiedy Sługę przyimuiesz sąm z nim wręcz mowisz y opowiedasz mu przyszłey iego usługi powinnosci y kondycyie [...] Więc tedy y mnie podobno to uydzie choc Sama przez się rozmowię się wtym z WMM Panem oraz y deklaruię. PasPam 223v.
  • – 500 okrętow Olęnderskich zamknięto in Mati Baltico tak ze by było wszystkich wyduszono y nikt by nie uszedł ale Srogie pokładawszy piniądze Confaederati [sprzymierzeni] okupili ich. PasPam 71.
  • – Qwadrans iednak niewyszedł od owego zmięszania wycielismy ich że y ieden nieuszedł bo wszczerym polu. PasPam 94.
  • ~ Ten nieomylney iest pociechy syty Kto wszystkie w Bogu nadźieie pokłada Niechay na niego wywrą się kocyty, Y sam Acheron niechay się nań skrada Z nog mu opadną y stalowe nity, Y w głos napaściom wszystkim wypowiada, Zespod zasłoną Boskich iego skrzydeł, Tych przeciwności undzie y straszydeł. ChrośJóz1745 P7.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • nie ujdą rationes:
  • »nie wystarczą dowody«
    • – Słyszeli deklaracyią plenis buccis [pełną gębą, wyraźnie (powiedzianą)]że tego nieodstąpiemy Choc by tez Armis experiri [bronią doświadczać] iezeli nąm nie uydą rationes. PasPam 116.
Związki frazeologiczne

  • uść licha:
  • »uniknąć złego«
    • – Wyszedłęm z Szałasu chcą uść licha. PasPam 88.
  • noga nie ujdzie:
  • »nikt sie nie wymknie, nikt sie nie uratuje«
    • Noga was tu nie uydzie hultaje. PasPam 181v.
2. »przebyć odcinek drogi«
  • – Zaraz trochę tępiey postępował ku nam co przed tym szedł magnis itineribus [śpiesznymi pochodami] iuz potym nietak bo co uszedł 3 mile to odpoczywał 3 dni. PasPam 101v.
  • – Szczęsliwie dogąniłęm y owych co byli przedęmną pułtorą Dniami poodkładali lubom w ten dzien mało co uszedł a prawie iak nic. PasPam 281.
  • – Gdzie tedy szło [...] nasze prawe skrzydło tosmy mieli błota iak przez Siedmioro Staian y Lepiey ze mieyscęm kon zapadał po tebinki, mieyscęm uszedł powierzchu tylko się tak owe chwasty zrosłe zaginały iako pierzyna. PasPam 93v-94.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • wstydu ujść (sz. zm.):
    • – Ale nade wszystko ze się wstydu vidzie, a mianowicie ta[k] facili remedio; tydzien tylko na drogę ile prostą [na] Kalisz odlozywszy. OpalKListy 48.
    • – Wielu áby uszli wstydu, frásunku, háńby, y innych boleści dusznych, życzyli sobie choroby ktora iest boleścią zwierzchną, zaczym znáć że większa iest boleść ná duszy. TylkRoz 306.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Vydziész sędziego karánia/ nié sumnienia kátowánia. KnAd 646.