Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

NIEWOLA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1623
Formy gramatyczne
lp D. niewoli  
B. niewolą  
Ms. niewoli  
Znaczenia
1. »trzymanie w obozie wojskowym przeciwnika podczas wojny, stan jeniecki«
  • – Było w niewoli wiele Szlachty Szlachcianek Zołniewrzow. PasPam 101.
  • – Ich krwie pragniesz iako ryba wody, Zaciągaiąc na [n]ich drapierznych Wilkow w Poganską podaiąc ich Niewolą. PasPam 196v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • z niewoli wyjść:
  • »odzyskać wolność«
    • – Hetman Polny w ten czas tez dopiero zniewoli wyszedł ktory był od Chowanskiego poimany. PasPam 179v.
    • – Proszę WCi żeby napisać assygnacyią y oddac ad manus Pana Paska tego ktory z niewoli wyszedł. PasPam 285v.
  • w niewolę wziąć:
  • »pozbawić wolności, uwięzić«
    • – Towarzysz z pod Chorągwie moiey przed Lat pułtorą w Niewolą wzięty powrocił Ante Triduum z krymu. PasPam 285.
Przenośnie
  • Pasza Halepu iako Gołąb siwy [...] swoię w Niewolą zabraną opłakiwał Sędziwość.PasPam 267
2. »brak wolności osobistej, poddaństwo«
  • – Panowie Moskwa [...] Zaczęli woynę że by nas zniszczyli I w Niewolą nas wieczną zagarnęli. PasPam 110v.
  • – Oni zony tak chowaią ze iey słonce niedoydzie wielkią [wielką] niewolą cierpią zony y ustawiczne Więzienie. PasPam 163.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • niewola bezecna (sz. zm.):
    • – Tę niewolą opuść/ tráfisz ná inną/ gdy własnym pássyom twoim służyć będziesz. [marg.] Niewola bezecna. BirkOboz 85.
    • – Sascy Consyliarii [...] iuż [...] za wygraną mieli chcąc Wolny od Wieków Narod nasz wtak bezecney (:iak sami ięczą) widzieć niewoli. OtwEDzieje 37.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • ~ Niéwola dowcip zátłumia. KnAd 712.