Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*UWAŻAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1607
Formy gramatyczne
czas teraźniejszy
lp 1. os.   uważam
3. os.   uważa
czas przeszły
lp m 1. os.   uważałem
3. os.   uważał
lm mos 3. os.   uważali
tryb rozkazujący
lp 2. os.   uważaj
lm 1. os.   uważajmy
2. os.   uważajcie
imiesłów współczesny
  uważając
Znaczenia
1. »zwracać uwagę na kogoś, na coś«
  • Uwazaymy to iako ten Iaszczurczy Narod Trzy częsci Oyczyzny naszey mieczem y ogniem z plądrował. PasPam 11.
  • – Niewiedziałes to podobno Slepiu. Ze to Slepa Fortuna więcey moze nizli ty y nie uwaza kto mocnieyszy. PasPam 192v.
  • – Ale uwazaycie iako to iest Infamia y obelga Narodu kiedys my Ludzie bez Serca. [...] Po seymikach po kołach Generalnych siła mowięmy, hałasy robiemy, a kiedy przyidzie do czego to nieumięmy nić. PasPam 239v.
  • – Obaczyli Turcy ze to iak głodne muchy do oprawnego a Tłustego cisną się wołu, że nic nie uwazaiąc na owo ich gęste strzelanie oslep [...] idą do Szturmu. PasPam 269.
2. »być zdania, sądzić«
  • – Nasza dywizyia opierała się [wstąpieniu do związku] bo przecię uwazali wielkie ztąd Oyczyzny detrimentum [nadwerężnie]. PasPam 115.
  • – Cięszki to zaprawdę Stanowi Senatorskiemu uwazam Paroxysm kiedy go iuz Oyczymami Iusz Łuszczy bochęnkami y proznemi chlebami na ostatku zdraycami Oyczyzny nazywaią. PasPam 140.
  • – Owi tez uwazaiąc że by to ich wielka była sromota gdy bez kommendanta y zynszey kompaniey powrocili zatrzymali się. PasPam 239.
  • – Rozni uwazali iako by miała bydz iakas suspitio veneni [podejrzenie trucizny] w Cyrance ktorą on rad bardzo iadał. PasPam 246v.
  • – Lubo głębiey miało iść woysko wDunskie krolestwo ale uwazał to Regimentarz że by Stanąc nazimę iako nay blizey. PasPam 54v.
3. »obserwować, widzieć«
  • – Insza tego a insza tamtego Morza Natura iest Bo uwazałęm bez to, że czasęm iedno się wydaie błękitno drugie czarno [porównanie Morza Bałtyckiego i Oceanu Atlantyckiego]. PasPam 63.
4.  przen.  »brać pod uwagę, rozważać«
  • Uwazaiąc wszystkie Circum Stancyie [...] konkludowac bespiecznie mogę że to iest niewinna potwarz A iezeli niewin[n]a toc tez bolec musi. PasPam 141.
  • Uwazał tedy krol iako Pąn Rozumny wszystkie Cirkumstancyie dlatego iako nay prędzey zyczył sobie pospieszyć. PasPam 276.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • lekce uważać:
    • – Nie wytrwał pan Bóg kiedy lud przeklęty, Lekce uważał on dár jego święty, Którym kwitnęły góry i niziny Naszej Krainy. GrochWiersze 217.