Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BADAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, L (XVII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
T

Formy gramatyczne
bezokolicznik
  badać
czas teraźniejszy
lp 1. os.   badam
3. os.   bada
czas przeszły
lm mos 3. os.   badali
imiesłów współczesny
  badając
Znaczenia
1. »dowiadywać się, wypytywać, dochodzić czego«
Rekcja: o co // co // zd.; (z kogo // na kim)

  • ~ Dowiaduię się czégo/ wywiáduię/ przepytywam/ bádam. Kn 143-144.
  • – Niech nie bada/ y nie szuká iny: Gdzie nam iako o wolność umrzeć będzie mili/ O tęsmy pod Chocimem/ y takrok się bili. TwarSLeg 62.
  • ~ Nachspieren bádác/ wyspiegowác indagare. KusWeg G8v.
  • – W dawnym płaczu słysząc strapionego Arnolfa, przyśli wesoło do niego Ciesząc go przecię i jak mogli [...] wybijali troski z jego głowy, A potym z niego w tym ciężkim kłopocie Badali, siła ma pieniędzy w złocie. BorzNaw 200.
  • – Bowiem badając na nich, jeśli czego w ziemię Nie zakopali, jednym chłopstwo ono ciemię Wiciami dębowemi zakręcało, że też Oczy im wyłaziły z ciemienia, niestetyż! ZimBSiel 167.
  • – Poruszę ręką, aż nią mogę władać! Począłem znowu o nogę swę badać, Lecz w onej dobie, jako mi się zdało, Jakby mi ten bok ze wszystkimi urwało. MakSRelBar II 183.
  • – Orzeł [...] Rhodopie trzewik porwał [...] ná łono jego [króla] spuścił/ gdzie się Krol [...] wielce dziwowáł [...] Dlategoż się też pilnie wywiádowáć y bádáć kazał/ komuby ten trzewik właśnie należał. GdacPrzyd 25.
2. »przenikać; dostrzegać, uwzględniać co, zwracać uwagę na co, na kogo«
Rekcja: kogo, co // na co

  • – [Bóg] wzrokiem ktorem myśli niepoięte Báda/ y vmysł ludzki niezmácány: Widzi Goffredá. TasKochGoff 3.
  • – Kto zaraz płacze, narzeka, y biada [...] Niech się temu nikt mądry nie dziwi Ze rzadko takich niewiesciuchow bada, Gardzi nimi Bog. PotSyl 4.
  • – Tam to dopiero płákáć [...] gdy się przyidzie witáć Z wtorą śmiercią; bo pierwsza: kto tu ná nie báda? Vciecze przed niem, iáko: Duch Swięty powiáda. PotPocz 176.
Podhasła

*BADANY


im. przym. bier.

Formy gramatyczne
odmiana złożona
lp M. ż   badana
Najwcześniejsze poświadczenie:
1638
Znaczenia
»poznawany«
  • – Gdyby spráwiedliwie rzecz byłá bádaná/ Nie z iego grzechu/ ále z fortuny przyczyná. OvOtwWPrzem 107.