Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BADAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, L (XVII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
T

Formy gramatyczne
badać  
lp 1. os. badam  
3. os. bada  
lm mos 3. os. badali  
badając  
Znaczenia
1. »dowiadywać się, wypytywać, dochodzić czego«
Rekcja: o co // co // zd.; (z kogo // na kim)

  • ~ Dowiaduię się czégo/ wywiáduię/ przepytywam/ bádam. Kn 143-144.
  • – Niech nie bada/ y nie szuká iny: Gdzie nam iako o wolność umrzeć będzie mili/ O tęsmy pod Chocimem/ y takrok się bili. TwarSLeg 62.
  • ~ Nachspieren bádác/ wyspiegowác indagare. KusWeg G8v.
  • – W dawnym płaczu słysząc strapionego Arnolfa, przyśli wesoło do niego Ciesząc go przecię i jak mogli [...] wybijali troski z jego głowy, A potym z niego w tym ciężkim kłopocie Badali, siła ma pieniędzy w złocie. BorzNaw 200.
  • – Bowiem badając na nich, jeśli czego w ziemię Nie zakopali, jednym chłopstwo ono ciemię Wiciami dębowemi zakręcało, że też Oczy im wyłaziły z ciemienia, niestetyż! ZimBSiel 167.
  • – Poruszę ręką, aż nią mogę władać! Począłem znowu o nogę swę badać, Lecz w onej dobie, jako mi się zdało, Jakby mi ten bok ze wszystkimi urwało. MakSRelBar II 183.
  • – Orzeł [...] Rhodopie trzewik porwał [...] ná łono jego [króla] spuścił/ gdzie się Krol [...] wielce dziwowáł [...] Dlategoż się też pilnie wywiádowáć y bádáć kazał/ komuby ten trzewik właśnie należał. GdacPrzyd 25.
2. »przenikać; dostrzegać, uwzględniać co, zwracać uwagę na co, na kogo«
Rekcja: kogo, co // na co

  • – [Bóg] wzrokiem ktorem myśli niepoięte Báda/ y vmysł ludzki niezmácány: Widzi Goffredá. TasKochGoff 3.
  • – Kto zaraz płacze, narzeka, y biada [...] Niech się temu nikt mądry nie dziwi Ze rzadko takich niewiesciuchow bada, Gardzi nimi Bog. PotSyl 4.
  • – Tam to dopiero płákáć [...] gdy się przyidzie witáć Z wtorą śmiercią; bo pierwsza: kto tu ná nie báda? Vciecze przed niem, iáko: Duch Swięty powiáda. PotPocz 176.
Podhasła

*BADANY


im. przym. bier.

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1638
Znaczenia
»poznawany«
  • – Gdyby spráwiedliwie rzecz byłá bádaná/ Nie z iego grzechu/ ále z fortuny przyczyná. OvOtwWPrzem 107.