Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BRZYDKI

przym.
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
stopień równy
lp M. m   brzydki
ż   brzydka
n   brzydkie
D. m   brzydkiego
ż   brzydkiej
n   brzydkiego
C. m   brzydkiemu
B. m nżyw   brzydki
żyw   brzydkiego
ż   brzydką
n   brzydkie
N. m   brzydkiem ||   brzydkim
ż   brzydką
n   brzydkim ||   brzydkiem
Ms. m   brzydkim ||   brzydkiem
ż   brzydkiej
n   brzydkim
W. m   brzydki
ż   brzydka
lm M. mos   brzydcy
nmos   brzydkie
D.   brzydkich
C.   brzydkim
B. nmos   brzydkie
N.   brzydkimi ||   brzydkiemi
Ms.   brzydkich
stopień wyższy
lp M. m   brzydszy
D. m   brzydszego
B. m żyw   brzydszego
lm B. nmos   brzydsze
stopień najwyższy
lp M. m   najbrzydszy
lm Ms.   najbrzydszych
Znaczenia
1. »taki, który się nie podoba, nieładny«
  • – Nie inakszych Dziurdzi był oczu i urody: Oprocz ze áni wąsów/ áni miał y brody: Rzezány brzydki trzebień/ y długo wątpimy/ Onegoli/ iakąli maszkárę widzimy. TwarSLeg 77.
  • – Rad by nocy przykrócił, zdrzemać się nie może, Woli z taką brzydką babą za stół niż na łoże. MorszAUtwKuk .
2. »budzący fizyczny wstręt, obrzydzenie«
  • – Drudzy też vryną własną, piią, co ácz brzydka rzecz, iednák dla zdrowia y z trzewika piią cudzego/ á káżdy swemu lepiey woli. PetrSInst C3v.
  • – Smáku szlamowátego/ brzydkiego/ y przeciwnego [są kosatki]. SyrZiel 696.
  • – Połoziwszy sie na łozu Krolewicowe[m] przy nas pokoiowych drugich ono wszystko brzytkiemi womitami swoiemi poplugawył. OssJŻyw 32.
  • – Nád to widzę, że te pułmiski są brzydkie: bo gdy chleb w ręce bierzesz/ nie vcierasz rąk: á skoro sięgniesz ręką w te rozmáite potrawy/ ták zárázem serwetą ręce ucierasz/ iákobyś się czego plugáwego dotknął. StarPopr 25.
  • – Będziemy ieść Pogańskie, nie Zadząc się trupy Oskrobawszy brzydki swierzb y plugawe strupy. PotWoj 142.
  • – Czemu gdy co brzydkiego w usta wezmiemy na womit się zanosi? TylkRoz 232.
3. »nieprzyjemny, przykry, niemiły«
4. »budzący wzgardę, godny potępienia, przynoszący wstyd; haniebny; podły; niegodziwy; grzeszny«
  • – Szatani bywaią stracani/ gdy się sprawiedliwość karaniem występku tak brzydkiego odprawuie. SpInZąbMłot 2.
  • – Te zaś obie [czarownice] tak iako ludzie powiadaią Z cudzołostwa brzydkiego spłodzone byc maią. ArKochOrl 58v.
  • – Niech sie zły człowiek ná zbytki rospasze/ Niech się w naybrzydszych wszeteczenstwach kasze; Są drudzy co sie Bogá zápieráią/ A z duszą się nam y ćiáłem oddáią. Ten dla obżarstwá/ y brzydkiey podwiki/ Wpádnie po szyię w piekielne poniki. TwarKPoch B4.
5. »nieczysty; w odniesieniu do potraw - zakazany«
6. »o mowie: prostacki, grubiański, sprośny; oszczerczy, obelżywy«
7. »wyznający inną religię lub będący elementem obcego kultu religijnego; pogański«
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Zdraycá choć pożytéczny/ iédnák brzytki i bezecny. KnAd 1316.
Podhasła

BRZYDKA


w funkcji predykatywnej

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1609
Znaczenia
»jest złe«
  • – Zrozumiawszy to páni iey/ naprzod ią srodze zgromiłá/ y po tym vpomniáłá/ iako to wiele należy ná zupełney spowiedźi: iáko to brzydka przed Bogiem zátáić y namnieyszego grzechu śmiertelnego. BotŁęczRel V 75.