Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

WSTAĆ

czas. dk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1620
Formy gramatyczne
wstać  
lp m 1. os. wstałem  
3. os. wstał  
ż 3. os. wstała  
lm mos 3. os. wstali  
lp 3. os. wstanie  
lm 3. os. wstaną  
lp 2. os. wstań  
wstawszy  
Znaczenia
1. »zmienić pozycję z siedzącej lub leżącej na stojącą; dźwignąć się, powstać«
Rekcja: od czego, z czego

  • – Z krzesła wstał poszedł do pokoiu. PasPam 150.
  • – Nazaiutrz ieno co wstali od obiadu Stoią. PasPam 158v.
  • ~ Zgodzinę zęmną pogadawszy wStał y poszedł do Senatu. PasPam 174.
  • ~ Ten od konia udezrony lezy wemdłósci rozumiałęm że iuz niezywy [...] Rzeką zyie zyie trzezwic go obaczył się, wstał y poszedł. PasPam 181.
  • ~ Ięno cosmy oczęmsi poczęli mowić asz wydra znowu wstała co mi się układła była pod nogami. PasPam 253.
  • ~ Poklęknąłęm pierwey dzięki czyniąc [...] a potym wstawszy począłęm im to powiedać. PasPam 280.
2. przen.  »wybuchnąć, wszcząć się«
  • ~ Pisarz Zięmski Bielski [...] wyrzekł Pane Starosto Ne zderzysz [...] O Boże kiedy to wstanie Tumult. PasPam 243v.
3. »opuścić miejsce spania«
  • ~ Nazaiutrz wstałem raniusienko konie podkulbaczone poiechałęm do Woiewody. PasPam 163.
  • ~ Drugi swego konia niepoznał rano wstawszy. PasPam 244v.
  • ~ Skoro rano potkał ią [wydrę] Dragan [...] Uderzył Berdyszem zabił, wstaną wydry niemasz, Qweres srogi. PasPam 255-255v.
  • ~ Skoro tedy zegary poczęły bic z puł nocka kazano trąbić pobotkę Sąm wstał mało co spiąc. PasPam 57v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Związki frazeologiczne

  • od strachu włosy komuś wstają || od strachu włosy na kimś wstają:
  • »ktoś się boi«
    • ~ [...] prawiła takie rzeczy ktore się tu nie wyrazają ze słuchającym włosy wstawały od strachu. HistŚwież 508.
    • ~ [...] od strachu włosy na mnie wstają [...]. T III 2176.
  • ze strachu komuś włosy na głowie wstały:
  • »ktoś się przestraszył«
    • ~ Nie beł żaden tak duży ani beł tak śmiały, Coby mu z strachu włosy na głowie nie wstały, Najsławniejsze gdy słyszał imię Rynaldowe [...]. ArKochOrlCz II 442.