Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ODDECH

rzecz.
m
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1613
Formy gramatyczne
lp M. oddech  
D. oddechu  
C. oddechowi  
B. uż. nżyw. oddech  
lm M. uż. nosob. oddechy  
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Ani rękoma ludzkiemi chwalony bywa, jakoby czego potrzebował, ponieważ on daje wszystkim żywot i oddech , i wszystko. BG Dz 17.
  • – Oto żywot mój jest jako moszcz bez oddechu , a jako beczka nowa rozpękłby się. BG Hi 32.
  • – Tchnienie Halitus (extremus) [...] Spiritus ultimus [...] Anhelatio [...] Spiritus gravis [...] vide Oddéch. Kn 1138.
  • – Wytchnienie/ Respiratio in oratione [...] v. Oddéch/ Odpocznienie/ Przéstánék. Kn 1338.
  • Oddéch/ Oddychanie. Respiratio. Aspiratio, Adspiratio. animantes adspiratione aëris sustinentur. Spiritus: anima (i. aër) ducitur spiritu, [...] Respiratus, us, [...] Aspiritus, us. [...] al. adspiritus. Reflatus, us, [...]. Reflatus belluae marinae. Reciprocatio spiritus. [...] Duae sunt vices, seu functiones respirationis, s. Inspiratio, qua aër ad cor irabitur. [...] Expiratio, quae spiritus expellitur [...] At [...] facilis respiratio. Interspiratio in oratione. [...] Transpiratio [...] Galen non est idem quod respiratio seu [...] quia illa est; cùm per totum corpus aër trabitur at expiratur: haec verò, cùm spiritus per os intrò at extra fertur. Sape tame haec vocabula pro eodem vsurpantur. Kn 595.
  • – Oddycham/ Spiro, respiro [...]. Sine respirem quaeso [...] Duco spiritum: nullum spiritum otiosum duximus. Ducere animam de caelo [...] Traho et [?] reddo spiritum [...] Attraho & reddo animam. [...] Reciproco animam [...] Recipio anhelitum [...] Duco & aërem. Rehalo. Reddo animam. Reduco auras naribus. [...] Excepto leuas auras [...] Bestiae auras recipiunt naribus & per anhelitum reciprocatas reddunt [...] Reciprocare à vitali spiritu aërem. [...] Interspiro [...] Relinquito quâ interspiret, s. vinum in dolio opertum. Obserua in exemplis Latinis quaedam pertinere ad recipiendum aërem, quaedam ad emittendum, ut Gracis [...] (v. Oddéch) et [?] Polonis: [...] Biorę w-się-déch/ et [?] wydycham quia oddycham utrumá, [?] sonat. Kn 596.
  • – Krew przez usta zwykła dobywać się z rożnych mieysc, to iest albo z głowy albo z arteriey oddechowi służącey. PromMed 81.
  • – Krtąn przez ktory áeryá się wciągá y oddech wychodzi, iest składany z rożnych chrzęstek. KirchFac 43-44.
  • – W czwártym: Części na oddech służące [...] iáko są płucá [...] z krtąniem. KirchFac 7.
  • – Są też tám [w kopalniach] rury niby kánáły albo oddechy niby do Piwnic, ktoremi áeryę zdrową ze dworu wpuszczáią ChmielAteny I 632.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • wolny oddech (sz. zm.):
    • – [Sól] Dycháwicznym/ y ciężko tchniącym/ z zátkánia płuc/ wolny oddech czyni. SyrZiel 400.
    • – Między innemi domowemi lekarstwy [...] zalecam ieszcze sok z Omanu y swieżego Dzięglu w Winie lub w Piwie ciepłym biorąc; momentalnie albo wiem oddech wolny czynią. BeimJelMed 585.