Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ZDROWY, ZDRÓW

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1627
Formy gramatyczne
lp M. m zdrowy  
ż zdrowa  
D. ż zdrowej  
Znaczenia
1. »mający dobre, nietknięte zdrowie«
  • – Tak tedy ten Rok odprawił się we wszelakich od Pana Boga szczęsliwosciach [...] bom był y przez cały Rok zdrow y dobrze mi się na wszystkim powodziło. PasPam 277v.
  • – Kogo Bog iako Izaaka Samą iego kontentuiąc się intencyią zdrowey [!] ztey wyprowadzi okazyiey y Sławą dobrą y wszelkiem swoim kompensować mu to Błogosławienstwem [będzie]. PasPam 58.
  • – Był to taki bitny mąz puko zdrow że się go wszyscy bali. PasPam 82v.
Związki frazeologiczne

  • zostać zdrowym:
  • »wyjść bez szwanku z czego«
    • ~ Wyrzuciły prochy Pana Bobolę [...] y z konięm za zawisłę nadrugę stronę a przecię zdrowy został. PasPam 61.
  • niechże zdrów (coś robi):
  • »niech mu to służy, Bóg z nim«
    • ~ Ia odpowiem. Niech że zdrow zadaie a WK. MSC Pan moy Młwy znowu mi to zapłacisz. PasPam 173v.
2. przen.  »mądry«
  • – Pan Bog Dobry [...] doda rady zdrowey Wodzowi. PasPam 109.
  • – Iuz to ex ore Apollinis zdrowa rada choc by to miało bydz z zgubą Oyczyzny. PasPam 191.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • niech ktoś zdrów coś robi:
    • – Rzecze krol. Ba teraz ci to tym bardziey moze kto zadać ześ tam od Moskwy spraktykowany. Ia odpowiem. Niech że zdrow zadaie a W K. MSC Pan Moy M[i]ł[ości]wy znowu mi to zapłacisz [...]. PasPam 173v.
    • – [...] máiąc Oycy trzech rodzonych Bráci, Semá, Chámá, Iáphetá, niech się zdrów bogáci, Niechay się świeci pyszny: co się rodu tycze, Rowne są z Xiążęcymi dzieci zagrodnicze. PotPocz 131.
Związki frazeologiczne

  • niechże zdrów zadaje:
  • bodaj zdrów:
  • »toast lub zwrot grzecznościowy będący reakcją na czyjeś kichnięcie; =na zdrowie«
    • – Tu piią do siebie [...] Boday zdrow Bartosu B: Dazesci Boze zdrowie Miły towarzyszu B: Boday zdrow Matysku. KodKon 119-120.
    • Boday zdrow/ Bożéć day zdrowie/ gdy kto kichnié/ piié do mnié [...] Bene vixis vel vixeris [...]. Kn 39.