Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

APTEKA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: APTEKA, *APTYKA, APOTEKA, JAPTYKA, *HAPTEKA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. japtyka   || apteka   || apoteka  
D. aptyki   || apteki   || apoteki   || hapteki  
C. aptece  
B. aptekę   || apotekę  
N. apteką  
Ms. aptyce   || aptece  
W. apoteko  
lm M. apteki  
D. aptek   || aptyk  
B. apteki  
N. apteki  
Ms. aptykach   || aptekach  
W. apteki  
Etymologia
łac. apotheca, z gr.
Znaczenia
1. »sklep, kram, w którym się wytwarza i sprzedaje leki, także kosmetyki«
  • – Na ukąszenie [...] z apteki możesz dosiądz rzeczy droższych, które ludziom dawają, jako dryakwie, mitrydatu, jednorożcu, prochów z kamieni drogich, z koralów abo pereł robionych. DorHipTur 219.
  • – Może też w polewkach przy iedzeniu vżywać na proch pereł stłuczonych, drogich kamieni, proszkow w Aptyce gotowych. PetrSInst D3v.
  • – Może też w polewkach przy iedzeniu vżywać na proch pereł stłuczonych, drogich kamieni, proszkow w Aptyce gotowych. PetrSInst D3v.
  • – Tego [olejku] mało nie wszyscy nawięcey w Aptekach vżywaią. SyrZiel 13.
  • Aptéká/ Myropolium [...] Pharmacopolium et Aromaetaria taberna [...] Seplasia [...]. Kn 8.
  • – Wraczewnica: iaptyka. JaśDict 98.
  • – Jest bowiem Naświętszy Sakrament [...] iako Apteka iakaś pełna/ maści/ oleiow/ balsamow/ y zapachow drogich/ ktoremi leczy rany sumnienia naszego. StarKaz II, 41.
  • – Po insze wodki z zioł kwiecia korzenia rożnego Cudzoziemskiego palonych do Aptyk odsyłam. HercBan 15.
  • – Gospodarze w Aptekach, albo w Kramach Korzennych, przyimą czasem chłopca iakiego, co to nigdy rodzenkow, nigdy fig, nigdy rzeczy słodkich nie iadał. MłodzKaz I, 224.
  • – Plaster na Ruptury sekretny ktory w każdey Aptece może bydź zrobiony. VadeMed 130.
  • – Burzyć by trzeba w aptekach piecyki, Słoyki, retorty, kolby pogruchotać [gdyby nie było ognia]. DrużZbiór 353.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • aptekę trzymać:
    • – Aptekárzem być/ áptekę trzymáć. Kn 8.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Apteka gnoykowi śmierdzi. Nie zna co dobrego. KnAd 7.
  • – Iak w aptece/ tak w Złotarni/ ni do czego się nie garni. RysProv C2v.
Przenośnie
  • W samych jeszcze początkach choroby Nie tak recepty, lekarstw i sposoby Zwykłe ratunku zdrowia, jako leki Z niebieskiej sobie wypraszał apteki [Aleksander Czaplic].MorszZWierszeWir I 428
2. »pomieszczenie domowe lub klasztorne, w którym się przygotowuje i przechowuje leki, przyprawy itp«
  • – W aptece [...] Pułki na stawianie wodek. ArchRadziw 1638 .
  • – Pod tymże wirzchem Apoteka Monastyrska. KalCuda 22.
  • – Bracie Władysławie [...] Ty bez ogródki Przyślij nam wódki; a jeśli jeszcze dasz i piernika, Napiszę-ć na drzwiach: Tu sławna apteka. MorszAUtwKuk 117.
  • – Wolno mieć y inne rożne Praeserwatywy [...] te iednak specificowane, iako potrzebnieysze, od przygody w twoiey zawsze niech będą Aptyce. HaurEk 26.
  • – Oto miał ieden dom cały, apteki, pokazał im [kobietom asyryjskim] piękrzydła. MłodzKaz III, 123.
  • – Maią Ogrod bardzo wspaniały, Aptekę głowną, Bibliotekę [w klasztorze]. ChmielAteny II 29.
3. »zasób, zestaw leków«
  • – Gdy Bóg koniecznie każe umrzeć komu, Nic nie pomogą i apteki w domu. BorzNaw 153.
  • – Szkatuła z apteką. ArchRadziw 42, 61.
  • – Le père Louis et son frère będą się, da P. Bóg, mieli z czego cieszyć, bo mi się w jednym sepecie dostała cała apteka wezyrska, olejki, kompozycje, różne [...] balsamy, mumie. SobJListy 535.
  • – Babia gora ma w sobie proszki y zioła do Aptyk idące. ChmielAteny II 334.
Związki frazeologiczne

  • na aptekę zarobić:
  • »zarazić się chorobą weneryczną«
    • – GALANTERIE [...] ZARAZIĆ się szpetną chorobą od niewiast, od wszeteczeństwa galanteryki nabyć na aptekę zarobić. DanKolaDyk II, 74.
Przenośnie
  • Jakoż Krol Swięty [Dawid] będąc od złego daleki, Ozięble się obchodził z ciepłemi Apteki [z panną daną mu do łoża].DrużZbiór 136
  • Ta choroba [niezgoda domowa] nas prawie na połej ususzyła, zubożeła, że ani hapteki, ani doktora na nie naleźć nie możemy.AktaPozn I/1 389
  • O Apoteko w gorniey Academiey maiąca Pieczary [...] iesli na początku wesela y smętku mego przepomnię was/ niech przyschnie ięzyk moy do podniebienia mego.KalCuda 22
4. »książka zawierająca receptury leków itp«
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • apteka domowa (sz. zm.):
    • – Iakim sposobem te sole robią się, wiedzą Aptekarze, lecz y tu w Aptece domowey naydziesz iako się robić maią. PromMed 7.
    • APTEKA DOMOWA To iest sposoby robienia osobliwszych lekarstw, ktore każdy w domu łatwo sobie zrobić może zwłaszcza gdy Apteki po blisku niemasz. VadeMed 257.
    • – Preparacyą ich [esencji] znaydziesz w Domowey Aptece naszey. BeimJelMed 113.