Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CZAUSZ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: CZAUSZ, CZAUS, *CAUSZ
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI (czausz), T (czausz)

Nienotowany w słownikach:
SStp (?), Kn (?), L (?), SWil (?), SW (?), SJP (?)

Formy gramatyczne
lp M. czausz   || czaus  
D. czausa  
C. czausowi  
B. czausza   || czausa  
N. causzem  
lm M. czausze   || czause  
czauszowie  
czausy  
D. czauszów  
Etymologia
tur. čavuš ~ čauš 'urzędnik posyłany z rozporządzeniem, goniec; oficer niższego stopnia'
Znaczenia
»turecki sługa dworski lub miejski; goniec, poseł«
  • – Widziałem czausza jednego, który miał syna w szaraju cesarskim. SaadiOtwSGul 24.
  • Czausz/ [...] Nunc Tsausii aulici vel cubicularij Turcae esse dicuntur. ex quo numero nuntij vel Legati minores, aut veredarij deliguntur. vide. Goniéc. Kn 97.
  • – Przed nim Cárscy Cáusze/ y Márszalcy przedni/ Z tych ieden laską srebrną: trzcinianą pośledni Czynią rum po gwardyách. TwarSLeg 45.
  • – Záczym y my z pod Kotar iáko się poruszem/ Kulikowski z Tambolu powroci z Causzem. TwarSLeg 57.
  • Czaus także Wezyrow rękę wprzod cáłuie/ Potym mu szczęśliwego przyiazdu winszuie Páná swego imieniem. TwarSLeg 58.
  • – Wielki przed nim Sekretarz Klawą grozi złotą/ Więc Goniec Podchocimski/ więc y z Kándyotą Platemberg: y z obu stron dáni zá przystawy Czausze/ z lewey Achmet/ á Mustáfá z prawey. TwarSLeg 67.
  • – Potym Czausza przypuszczono ktory tylko listy oddał. OpalKListy 426.
  • – Toć czynili Bassowie, Wezyrowie, Czauszowie. AndPiekBoh 14.
  • – Kazano zatym Czausowi ná to czekáć y zátrzymáć się. MerkPol 227.
  • – Cesarz Turecki Czausá náznáczył do Krolá Fráncuskiego z tákowym Poselstwem. MerkPol 47.
  • – Krol Fráncuski Pan iego/ zásadzáiąc się ná negocyácyey Czausá do niego posłánego/ kázał mu tám przyiácháć. MerkPol 67.
  • – Iusz wOboz wiezdzac maią Posłowie gdy z czoła Sto Czauszow ich potyka. PotWoj 166.
  • – Wzaiemnie, Czausz Turecki człowiek dobrey sławy Dla ztwierdzenia, tychze Pact: idzie do Warszawy. PotWoj 191.
  • – Przymowię się do Punktu o woynie Tureckiey [...] mamy klarigacyą przez Czausa i list. PisMów II 134.
  • Czausz. ein Türckischer Hof-Bedienter. Chiaoux, un oficier de la cour Ottomanne. T III 179.
Podhasła

CZAUSZ, CZAUS


Najwcześniejsze poświadczenie:
1638
Znaczenia
nazwa własna »imię psa lub konia«
  • Czaus Czarny podzary. ArchRadziw 1638 282, 4.
  • – Chart Czausz Masłowaty przez się. ArchRadziw 1638 415, 3.
  • Czaus gniady Turecki gwiazdeczka wczele ArchRadziw 1638 767, 1.

*CZAUSY ndm.


Najwcześniejsze poświadczenie:
1661
Znaczenia
nazwa własna »wieś na Ukrainie«
  • – Dołhoruki od Mohiłowá ná Czausy ruszył się z woyskiem. MerkPol 55.