Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

OBRAĆ

czas. dk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1656-1688
Formy gramatyczne
obrać  
lm mos 1. os. obraliśmy  
3. os. obrali  
lm 1. os. obierzemy  
lm 1. os. obierzmy  
obrawszy  
Znaczenia
1. »wybrać kogo na urząd, powierzyć komu funkcję, godność przez głosowanie«
Rekcja: kogo; kim

  • – Nieobralismy na krolestwo Anioła Tylko Człowieka, Nieobralismy Krolewicza ale Szlachcica Polskiego. PasPam 190v-191.
  • – Poszło Woysko do z Wiązku obrawszy sobie Marszałkięm Ostrzyckiego a Substytutem Borka. PasPam 191v.
  • – Kto Cnotliwy y Senator y kto chce niech z nami wyiedzie, obierzęmy sobie Pana. PasPam 231.
  • Obralismy tedy Marszałkięm Stefana Czarnieckiego, Pisarza Polnego, Starostę kaniowskiego. PasPam 241.
2. »z dwóch lub więcej rzeczy wziąć jedną, wybrać co«
Rekcja: co

  • – Zgoła dobrą sobie nasi kolligaci obrali Sortem [cząstkę] [...] nam zaś coś z chrzanem czy do ostrego pieprzu zostawili. PasPam 278v.
Podhasła

OBRANY


im. przym. bier.

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1666
Znaczenia
»taki, którego wybrano, któremu powierzono funkcję lub godność w wyniku głosowania«
  • – Instrukcyia Ich MSCiom PP. Posłom Zięmie Rawski Jo Mosci Panu Adamowi Nowomieyskiemu Viceinstygatorowi koronnemu Sędziemu Grodzkiemu Rawskiemu. y JoMSCi Panu Anzelmowi Piekarskiemu czesnikowi Rawskiemu z godnie obranym na Seym 2 Niedzieli z koła Rycerskiego dana. PasPam 215v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • wolnie obrany:
  • »wybrany w wolnej elekcji«
    • – KROL PAN, iáko wolnie obrány, iáko obowiązány Práwy, iáko ná tychże Praw dotrzymánie obligowany przysięgą, bez czego y Pánemby bydź nie mogł; ták przestrzegáć powinien, áby wniczym tymże nie vbliżył Práwom [...]. LubJMan 1.