Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*UJĄĆ

czas. dk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1620
Formy gramatyczne
lp ż 3. os. ujęła  
lm mos 3. os. ujęli  
lp m 3. os. -by ujął  
Znaczenia
1. »zmniejszyć coś«
  • – Iego probitas [poczciwość] że by niebyła od nas bydz zawdzięczona Chyba że by nąm Bog uiął zdrowia. PasPam 152v.
  • – Niebyło w tym Roku zadnego albo małoco z zyta pozytku [...] Pan Bog y ludzie duzo chleba Oyczyznie uięli z czego nastąpiła potym drogość zboz wielka. PasPam 178v.
2. »złapać«
Związki frazeologiczne

  • ująć kogoś za nos:
  • »kierować, rządzić kim, pozbawić kogo własnej woli, decyzji«
    • ~ Iuz y krola uięto zanos kiedy pozwolił z kancellaryiey Uniwersały na Seymiki przed Seymowe do woiewodzt[w] proponendo novam Electionem Stante vita. PasPam 188v.
Przenośnie
  • Dzien na to szczęscie był cichy ciepły y bez mrozu iuz była trochę rezolucyia poczęła następować ale zas potym zima tego [tęgo] uięła.PasPam 62
3. »zjednać, pozyskać«
  • – Tu Piechoty zaraz 600 za Marszałkięm stoi muszkiety im wrękach drzą [...] Skoczyli Biskupi, Skoczyli Senatorowie ledwie uięnto. PasPam 243v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • strach kogoś ujął:
    • ~ Bromę w Herbie twym, ciebie: zbroyne widząc w Bromie, Stánąłem wielkim cudem zádumány, bo mię Y strach uiął, przyznam się, z kąd ták nagła Woyná? Miecz w ręku, w ktorych dotąd, krowa byłá doyna? PotPocz 123.
  • żal kogoś ujął (sz. zm.):
    • ~ Ten [pustelnik] kiedy go na oney nadiachała drodze Panna z Angelską twarzą, y widział ze srodze Pobladła y z troski y z trudu zemdlała Zal go uiął widząc co nędznica cierpiała [...]. ArKochOrl 13.
    • ~ [Bradamanta] skoro o Rugierze zrazu usłyszała Na twarzy się wesołą byc pokazowała Ale skoro [Pinabel] przypomniał ze w okowy wzięty Viąłzal y smętek wielki niepoięty [...]. ArKochOrl 19.
Podhasła

UJĘTY


im. przym. bier.

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1654-1676
Znaczenia
»zjednany, pozyskany«
  • – Starosta Bratyanski Działynski uięty pollicitationibus [obietnicami] Lubomierskiego Ierzego Marszałka y Hetmana przysłał Ordynans swoiey Chorągwi. PasPam 101.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • ujęty strachem:
    • – A jako Etna tak olbrzyma dusi, Że z lekka w górę rzygać musi, Tak ja, ujęty strachem i baczeniem, Niewytrzymanym jęczę pod milczeniem. MorszAUtwKuk 238.