Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*DZIEŃ

rzecz.
m
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
D.   dnia
B. uż. nżyw.   dzień
Ms.   dniu
liczba mnoga
D.   dni
B. uż. (n)osob.   dni
Znaczenia
1. »widna pora doby«
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • robić coć po całym dniu i nocy:
  • »po całej nocy robić coś«
  • dzień astronomiczny:
  • bydlne pół dnia:
Związki frazeologiczne

  • po całej nocy robić coś || robić coś po całym dniu i nocy:
  • sądny dzień:
  • »według chrześcijańskich wierzeń religijnych sąd ostateczny, mający nastąpić po końcu świata«
    • – Boc przecie o Sądnym dniu tak powiedaią że złe uczynki chwalic będą adobre ganic. PasPam 147v.
  • z godzina na dzień:
  • »na godzinę przed świtem«
    • – Nazaiutrz tedy Niekazałęm gospody otwierać az iuz z godzina na dzięn. PasPam 143v.
2. »doba«
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • do dnia dzisiejszego:
  • robić chałupne dni:
  • dni Bachusowe:
  • »karnawał«
    • – Odprawiwszy tedy dni Bachusowe wdobrey komitywie zdobremi Sam Siadami a osobliwie ztym Mikołaięm krosnowskięm Podczaszym Rawskiem On URodzica mego my vicissim [wzajemnie] uniego. Poiechałem zachorągwią. PasPam 80v.
  • ostatki dni Bachusowych:
    • – Dopiro na ostatki dni Bachusowych stanąłęm w Bereniczu [Berezynach]. PasPam 173.
Związki frazeologiczne

  • dzień Pański:
  • »niedziela«
    • – Byłem w Duchu w dzień Pański, i słyszałem zá sobą głos wielki,jáko trąbey. NT Ap 1, 10.
  • do sądnego dnia:
  • »nigdy«
    • – Obaczył daleko Towarzysza naszego [...] na takim szkapie ze by go był y do Sądnego dnia niedogonił. PasPam 97.
  • mięsny dzień:
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • chłopski dzień:
    • Item Grzegorz kowal, półrolnik [...] Ten rabia po dwojgu 4 dni bydłem, piąty dzień ręczną robotą po jednemu, czwartek zaś w każdy tydzień chłopski dzień. InwKal I 427.
  • dzień artyficjalny:
    • Dzień artyficialny náżywa się ten, ktory záczyna od wschodu słońca, kończy się ná zachodzie. Noc zaś, ktora się zaczyna od záchodu słońca, kończy ná wschodzie. Zydzi przedtym, á teraz Turcy dzień artyficialny każdy dzielą ná godzin 12 iednakowych, y ná inne godzin 12. każdą noc. BystrzInfChron 4.
Związki frazeologiczne

  • do dnia dzisiejszego:
  • każdy boży dzień:
  • cały boży dzień:
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • – Gość częsty i długi/ rychło się sprzykrzy. Gość i rybá trzéciego dniá précz/ nie wart/ cuchnié. KnAd 265.
  • Kto się chce mieć dobrze ná dzień/ niech sobie gęś zárznie/ kto ná tydzień/ niech wieprzá zákole/ kto ná miesiąc/ niech wołu zábiie/ kto ná cáły rok/ niech żonę poymie/ á kto do śmierci/ niech Xiędzem zostánie. RysProv VII, 5.
  • W dzień Symoná Iudy/ boi się koń grudy. RysProv Kv.