Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BRAJCAR

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: BRAJCAR, BRAJTAR
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
T, L, SWil, SW

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, SJP


Najwcześniejsze poświadczenie: 1626-1639
Formy gramatyczne
lp Ms. brajcaru  
lm M. brajcary   || brajtary  
D. brajcarów  
N. brajcarami  
brajcary  
Ms. brajcarach   || brajcarzach  
Etymologia
niem. Bräter
Znaczenia
1. »ozdobny haczyk, zaczep, sprzączka przy szabli, pochwie, pasie«
  • – Szabla srebrem oprawna pozłocista, v niei Braicarow 6. [...] Pas wszÿstek braicarami gęstemi oprawny. RewSkarb 126.
  • – Miał [Witkowski] od niej [wdowy]: konia, rządzik oprawny, szablę litą, bałtę oprawną, ładownicę z brajcary, ostrogi srebrne. TrepNekLibDworz 428.
  • – Szabla dyamentowa szczerozłota [...] Na munsztuku dyamentow małych Pięcdziesiąt Osm [...] Na pierwszym brajcaru dyamentow dużych dwa... ArchRadziw 1638 176, 31.
  • – Indyczka [...] osadzona w Demeszkę na braycarach ktorey pozłacane Dzikie kozy Giemze... ArchRadziw 1638 376a, 1.
  • – Koncerz srebrem białym oprawny na braicarzach po trzy pukliki... ArchRadziw 1638 46, 10.
  • – Szabla węgierska w czarney capie, braycary w Węzły Rycerskie srebrne złociste... ArchRadziw 1638 78, 36.
  • – Stąd im [mieszkancom Stokhopu] żupany długo urobione - Dziwne i głowy u nas ogolone, I krzywe szable z płaskiemi pochwami A mosiężnemi spięte brajcarami. BorzNaw 76.
2. zwykle w lm. »podstawka żelazna w kuchni, ułatwiająca palenie - dzięki niej popiół spadał do paleniska; ruszt?«
  • – W sieni tej Kuchennej Izby, kuchnia, na której trzy wilki żelazne i obłożyn dwie, żelaznych, grubych. Rożen wielki jeden. Brajcarów dwa, do pieczystego należące. Kagańców trzy, do świecenia łuczywem na Zamku. InwŻółkGęb 119.
  • – ...Roszty, Braytary, Sochy... [spis rzeczy kuchennych]. CzerComp 3.
  • Braytary, plur. Feuer-Rost in der Kůche. grille de feu. T III 76.