Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PALMA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, Kn, T, SJP

Nienotowany w słownikach:
SXVI, L, SWil, SW

Formy gramatyczne
lp M. palma  
D. palmy  
C. palmie  
B. palmę  
N. palmą  
lm D. palm  
B. palmy  
N. palmy   || palmami  
lpdw M. palmie  
Znaczenia
1. »drzewo klimatu suchego, o charakterystycznych długich liściach; także liście tego drzewa«
  • – Nád niem [grobem] z okazáłem Liściem/ gáłęzie wielka páłmá chyli. TasKochGoff 75.
  • – Przy zdroiu obeszłym płodnemi palmami I wkoło opasanem pięknemi Cedrami Rozebrał się ze zbroie. ArKochOrl 56.
  • – Ná tey pálmie krzyżowey wisiáłá tá náturá ludzka szczerniáła/ od vrągánia/ krwi/ policzkow/ biczow/ rázow cięzkich/ iáko kruk iáki. BirkNiedz 19-20.
  • – Malusienkie dziateczki gdy to posłyszały Naprzeciw Panu swemu z palmy wybiezały. KodKon 45-46.
  • – Dáktył drzéwo/ vide Pálmá. Kn 113.
  • – Pałká ziéle/ Pálmá wodna. Kn 663.
  • – W zrost iey [zmarłej] przypodobany iest palmie ktora się y pod ciężarámi bogáctwa nie nákłoniło. WojszOr 364.
  • – Jako dwie palmie w idumskim ogrodzie, Kiedy się wzrostem jednostajnym zgodzą Głowy tykają nieba, a na spodzie W bystrym strumieniu jordanowym brodzą. ZimSRoks 131.
  • – Na wielki piątek 1651. Cierniowa korona. Może mieć ciernie pierwsze między drzewy Miejsce, nad palmy i rosłe modrzewy, Kiedy w takiej koronie Wiecznemu Panu ozdobiło skronie. MorszAUtwKuk 213.
  • – Potym Pontyficaliter ubrány Gwárdyan [...] iedzie ku Jeruzálem przy spiewaniu Antyfony owey: Pueri Hebraeorum, [...] y przy rzucaniu Palm y sukien przez chrześcian pod nogi iego. ChmielAteny II 556.
  • – Miał [Dawid na starość] pokoy tak kwitnący iak Palmy ná wiosnę. DrużZbiór 126.
  • – COCCUS iest Drzewo Indyiskie ad instar Pálmy, rodzące orzechy, z ktorego wiele profitu: bo z łupin robią garnuszki, dzbanki, łyszki; Z Owocu Oliwę, chleb. ChmielAteny I 538-539.
2. »symbol zwycięstwa, nagroda wyrażająca uznanie, podziw; przen. ozdoba, ukoronowanie czego«
  • – Jeśli pan nie żałuje prochu, kolobryny są koroną i palmą każdego efektu. AquaPrax 252.
  • – Żołnierska jest koroną i palmą nad wszystkie cnoty. AquaPrax 68.
  • – O tych [poetach] mowię co są godni zá swe ośmnaście wierszow, pálmy z ćwikielnego kwiecia. AndPiekBoh 105.
  • – I insze heroiny, ktore, by dziś wstały, Twej urodzie niechybnie palmę by przyznały. TrembWierszeWir II 240.
  • – Bo kto ták doydzie portu w życia swego biegu, Czeka go pewnie pálmá zwycięska v brzegu. DamKuligKról 75.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • dojść palmy:
  • »zasłużyć na pochwałę, zdobyć nagrodę«
    • – Moim zdaniem, doszedł palmy Kantor, jeśli nabożnie Bogu śpiewa psalmy. PotFraszBrück I 586.
  • palma zwycięska || palma zwycięstwa || palma zwycięzcy:
    • – Smiele sobie poczynay, mocą Chrystusową grom przeklętego tego czártá, á bierz imię y pálmę zwyciężce. BirkNiedz 127.
    • – Dway synowie ná hárcu będący/ y mężnie się z nieprzyiacielem potykáiący/ pálmę zwycięstwa y gorę nád onym otrzymawszy/ biorą od Hetmáná koronę. WojszOr 310.
    • – Bo kto ták doydzie portu w życia swego biegu Czeka go pewnie pálmá zwycięska v brzegu. DamKuligKról 75.
    • – Gdyby można Samuelu żalem dawnych wiekow zwábić pámięć świeżą, zeby się szczerze uważyło dla czego często ták wielo palm zwycięzkich w samym uwiędło kwiecie. DanOstSwada V, 8. DanOstSwada V, 8.
Podhasła

PALMA


Najwcześniejsze poświadczenie:
1644-1660
Znaczenia
nazwa geograficzna »miasto we Włoszech«
  • – W Palmie in praesidio będąc kilka miesięci (zostałbym i dłużei w słuzbie) reuocauit Academia nazad do Padwi, zaotrzimanom licentią Xiązęcia Weneckiego, dimissionis, bez ktorei pewnie by nieuwolniono. VorLetSkarb 97.