Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

DAWAĆ

czas. ndk
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
dawać  
lp 1. os. dawam  
daję  
3. os. daje  
lm 1. os. dajemy  
3. os. dają  
lp m 3. os. dawał  
lm mos 3. os. dawali  
lp m 2. os. będziesz dawać  
dając  
dawając  
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • dawać baczenie na co:
    • – Czuwamy z pilnością, iako się strzedz krolow, á nie daiemy żadnego baczenia na niebespieczenstwo w ktore się sami wdaiemy. LeszczStGłos 5.
    • – Powinien także będzie [szulc=wójt] na wszystko, jako czujny i przezorny przełożony, pilne dawać baczenie. ŁugosZegKutrz 308.
  • dawać baczność:
  • »BACZNOŚĆ«
  • z armaty ognia dawać:
    • – Z miasta na salve jako przeciwko komisarzowi z armaty ognia dają. BorzNaw 149 marg.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • dawać pieniądze na bank:
    • Dáię ná lichwę pieniądzé/ ábo ná bánk/ Colloco pecuniam. Pecuniam in quaestu relinquo: pecunia in quaestum et fenerationem translata: [...] Dáć ná máiętność/ ná folwárk/ [...] Vwięzić pieniądzé/ robić pieniądzmi [!]. [...] vide Lichwę biorę. Kn 112.
  • za mąż dawać pannę:
  • »dawać za żonę«
    • – To [oddanie do zakonu] nierowno więcey kosztuie nizeli za Mąz daiąc Pannę. PasPam 247v.
  • Komuś bitwę dawać:
  • »przeprowadzać z kim starcie zbrojne«
    • – Mam ja listy niecnoto, gdzie sławnej pamięci król August rozkazuje, aby tym Tatarom bitwy nie dawał ociec mój. JazStadListyCz II 183.
    • – Krol za nami z Woyskiem Polskiem y Litewskim ktoremu bitwy nigdzie nie dawaiąc, Starsi nąm powiadali niegodzi się na Pana ręki podnosic. DrobTuszInf 16.
  • dziesięcinę dawać:
    • Dziésięcinę komu dáię/ Decimas do. Kn 166.
    • dziesięcinę dawać den Zehenden geben. païer la dîme. T III 315.
Związki frazeologiczne

  • dawać czemuś ucho:
  • »wierzyć czemuś«
    • – Insi zas co się tey pestylencyiey uchronic nie mogli Consilis [radom] onych łacne daiąc ucho. [...] Pod owę podpadać musieli paremiią Qui facile credit facile decipitur [Kto łatwo wierzy, łatwo bywa oszukany]. PasPam 148.
  • dawać ponętę:
  • »nęcić, wabić, pociągać«
    • – Idę tam gdzie mi Nie Hymeneuszowe daią ponętę koncenty Ale nalezytą [zam. należyte] Sarzy moiey wołaią Classica Gradivi. PasPam 147v.
  • przyczynę dawać:
  • »szukać zaczepki do zwady, zaczepiać kogoś«
    • – Panie Marcyanie niemiałes mię tu Wszeć poco prosic kiedy przyczyny daią y miodem oblewaią. PasPam 88.
  • język w płat dawać:
  • »o prawniku: być sprzedajnym, nieuczciwym«
    • – Prokurátor podły/ nié dobrey sławy/ szczékácz aliqui dicunt, quod non probo. Rabula: proclamator: malus, vix tolerabilis orator. Causidicus [...] Rabula de foro. Latrator. Altercator [...] Vitilitigator [...] Consarcinator causarum [...] Concinnator litium vel causarum [...] Togatus vulturius [...] Co iężyk [!] w-płát dáie [...] Vocem in quaestum contulit. Item, Vocem venalem habuit [...] Praeuaricator [...] Prokurátor zdrayca [...]. Kn 823.
  • honory dawać:
  • »oddawać cześć«
    • – Tam tym iako Bogom chonory dawano Temu na progu Szyię ucinano. PasPam 110.
  • dawać odpór:
  • »odpierać kogoś«
    • – Niech ostre Nieprzyiacielowi daią odpor kopiie. PasPam 205.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • – Zawsze tęn przegraie kto przyczynę daie. PasPam 89v.
  • – Ná rześ cię byśku chowáią przétoć dobry obrok dáią. KnAd 977.
  • Pánowié dáwnoby pozdycháli/ by iem vbodzy (chłopkowié) nié dawáli. KnAd 819.
  • Kto się wádzi/ á nie biie/ Obiecuie/ á nie dáie/ Powiada/ á niewie. Táki niepewny chłop. ŻabPol B3.
  • Przyiacioł wnét dość nabędziesz: Jéśli nic nié bráć/ wiéle dáwáć będziesz. KnAd 968.