Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

WERONIKA I

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SWil, SW

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, L, SJP


Najwcześniejsze poświadczenie: 1607-1613
Formy gramatyczne
lp M. Weronika  
D. Weroniki  
B. Weronikę  
N. Weroniką  
Etymologia
gr. vera eikon 'prawdziwy obraz'
gr. pherenike 'niosiąca zwycięstwo'
Znaczenia
1. »wizerunek Jezusa«
  • – [Anno Domini 1612] WIELKI PIĄTEK Jest się czemu przypatrzyć, jest się czemu do nabożeństwa zbudować dnia tego w Rzymie. Także są kompanije w kapach, pokazują relikwije święte, jako to u św. Piotra "Weronikę", twarz Zbawiciela naszego na chuście wyrażoną. Ukazują ją za rąbkiem z góry z ganku jednego. SobJakPer 196.
  • – [...] po stronie lewey [...] chowáią Weronikę/ ábo Twarz Przenaiświętszą Páná nászego/ ktora po vtárciu ná płotnie zostáła/ [...]. WargRzym 64.
  • – Tego dnia mając królewic jmć. widzieć Weronikę świętą, jadł obiad w pałacu papieskim u ś. Piotra. Po obiedzie widział tę relikwią świętą. PacOb 128.
  • – Naprzód tedy papież uczynił królewica kanonikiem, potem gdy już miał iść na to miejsce, gdzie Weronika była, komżę na się włożył, jako kanonik, i wziąwszy Weronikę wyszedł z nią na ten ganek, z którego w Wielki Piątek zwykli ją ludziom ukazować; toż i on uczynił, trzykroć benedykcja dając. PacOb 129.
  • – Palle. 1663. - die 10 septembris. Od Panny Katarzyny Domagalicówny palla z Weroniką hawtowana, czerwona. - Anno 1671 die 26 maii. Panna Katarzyna Domagalicówna ofiarowała pallę hawtowaną złotem, obraz. Anno 1676, die 9 augusti. Pallek parę czerwonych, aksamitnych, z polityczkami, Panna Ewa Szymborska ofiarowała. InwDomLwowGęb 315.
  • – Tu są Relikwie osobliwe y raritates 1. Włocznia Longina bok CHRYSTUSOW przebiiaiąca. 2. Kilka kolumn z Kościoła Salomonowego. 3. Weronika, alias żywe ná chustce twárzy CHRYSTUSOWEY podczas Męki wyobráżenie, co uczynił Chrystus dla S. Weroniki Assystentki. ChmielAteny II 108-109.
  • Weronika, alias wyobrażenie Twarzy Pana Chrystusa na chustce, ktorą podała do ucierania potu Zbawicielowi podcżas dzwigania Krzyża S. Weronika albo Beronika, (akcentem y Dyalektem mowiąc Greckim) iest w Rzymie u S. Piotra. W Genui mieście Włoskim pokazuią chustę u S. Bartłomieia, powiadaiąc: że to iest Swiętey Weroniki chustka, może bydź o tamtę pocierana, lub inna iaka. ChmielAteny III 113.
Przenośnie
  • Widziałbyś tam był na murach ex opposito będących weroniki, wybite krwią, lecących od impetu prochowego.ŁośPam 84
3. »imię żeńskie; Berenika«
  • Weronika święta oblicze Panu otarła. RożAPam 64.
  • – Bolesna Matka, ręce załamawszy, płacze, narzeka, pod krzyżem omdlawszy. Tam Weronika rozwijała smutnie konterfet Pański na koleńskim płótnie. TwarKPoch D2v.
Odsyłacze

WERONIKA II

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SWil, SW

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, L, SJP


Najwcześniejsze poświadczenie: 1613
Formy gramatyczne
lp M. weronika  
D. weroniki  
N. weroniką  
Etymologia
łac. veronica
Znaczenia
bot.  »przetacznik«
  • – Płucom gniiącym/ wziąć korzenia tego ziela [driakwi polnej] dwá łoty/ Przetárżniku álbo Veroniki/ kwiátu Darnowego po garści: ziele y korzenie pokraiać [...]. SyrZiel 1264.
  • – Mylą się bárzo ktorzy Bożedrzewko rozumieią być Weroniką/ to iest/ Przetárznikiem/ z ktorych są Goricienses. SyrZiel 372.
  • – Dychawicę i cięszkość tchnienia leczy/ wárzyć kmorzenie wielkiego Kozłku pospolitego trzy łoty/ Lákryvyey świeżey/ Omanowego korzenia po połtorá łotá/ korzenia Pokrzywiánego/ Florenckiego Fiołkowego korzenia/ po łocie/ Fig suchych mięsistych opłokánych czternaście łotow/ Rozynkow mięsistych álbo Cybeb słodkich/ kosteczki álbo iąderká y nich wyiąwszy/ ze cztery łoty/ Anyżu/ Kopru Włoskiego nasienia/ Lepicznikowego korzenia/ álbo wysokiego podbiału po łocie/ Dryakwie Polney/ Izopu suchego/ Rzepiku/ Włosków Matki Bożej/ Weroniki álbo Przetárżnice po poł łotá/ álbo po gárści. SyrZiel 51.
  • – Ránom świeżo ciętym ábo kłotym /Wziąć liścia świeżego Biedrzeńca/ ze trzydzieści i dwa łoty/ Zanklu/ Przetárzniku/ ktory Weroniką zowiemy/ oboygá liścia świeżego po łotow szesnaście. SyrZiel 70.
  • – Weźmi ziela Rzepiku, Veroniki, kwiecia Dzwonkow, Roży suchey, kwiátu maczku Polnego, Krwáwniku, káżdego po garści, [...]. PromMed 138.
  • VERONIQE (Herbe aux ladres). Veronica. WERONIKA ziele. DanKolaDyk II, 575.
  • – Weźmi: Ziela bukwicowego lub lepeczniku po łacinie Farfara nazwanego. Ziela płucniku, albo Pulmonaria. Weroniki każdego garść iednę. Betoniki puł garści. Lukrecyi pułłota. BeimJelMed 107.
  • – Zamiast iey [herbaty] weźmi garść Weroniki y Betoniki; przygotowawszy ią piy ciepło. BeimJelMed 194.
  • – Weźmi: Betoniki, Weroniki, Zywiczkowego ziela chamoedrios nazwanego każdego garść iednę. BeimJelMed 214.
  • – Weźmi Wody dystylowaney z Weroniki 6. Łotow, rospuść w panewce Manny Kalabryny 4. Łoty. BeimJelMed 498.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • weronika sycylińska:
    • Weroniká Sycylinska. Rozdział 83. SyrZiel 609.