Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*ATLANT

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SW, SJP (w in. zn.)

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, L, SWil


Najwcześniejsze poświadczenie: 1609
Formy gramatyczne
lp D. Atlanta   || Atlantu  
C. Atlantowi  
N. Atlantem  
lm M. Atlantowie  
D. atlantów  
C. Atlantom  
B. atlanty  
Ms. atlantami  
Etymologia
łac. Atlas, - ntis, z gr.
Znaczenia
1. mit.  nazwa własna »tytan, olbrzym podtrzymujący na ramionach sklepienie niebieskie, Atlas«
  • – Hesperidy były trzy Siostry, Synowice Atlanta ktory kędys Niebo na ramionach dzwiga. PotPrzyp 4v.
  • – Mężnym Atlantom Olimpu machinę, Przystoi dzwigać, garłem paięczynę. MikSil 265.
2. przen.  »człowiek niezwykle silny, zwłaszcza silny duchowo; ktoś, na kim spoczywa odpowiedzialność za coś nadzwyczaj ważnego«
  • – Te trąby echem swym podwyższą Jordanów; tedy trąby mając sekundantem, Woda w znikomej rzece staje się Atlantem. O, jako srogi ciężar, jako wielkie brzemię: I niebo, i sarmacką grzbietem dźwigał ziemię. PotFrasz4Kuk I 338.
  • – Ludzie znaczni, którzy na miejscu boskim dźwigają ten ciężar świata, co to są prawdziwymi Atlantami tego Jowisza najwyższego, jakoż sobie pofolgować nie mają i czasem wedle potrzeby nie popróżnować? LubSArtDąb XII, 842.
  • – Wielkich Domu tego nie regestruiąc Atlantow, dość przez się iasnym, nie przyswiecaiąc splendorom, dwoch tylko wspomnię. DanOstSwada II, 25.
3. nazwa geograficzna »łańcuch górski w pn.-zach. Afryce, Atlas«
  • – Imperium Rzymskie (ktore w nawiętszey swey możnośći/ rozćiągáło się od Oceanu Hibernickiego/ áż zá Tigris rzekę/ y od Oceanu Atlántskiego/ áż do odnogi Perskiey/ y od Atlantu/ áż do pusczey Káledońskiey/ y przychodźiło do rzeku Albis/ y przechodźiło Dunay/ á to było zá Cesárzá Tráianá) poczęło się nákłániáć náprzod pod woynámi domowymi/ zá Gálby/ Otthoná/ Vittelliusá: ktorego czásu woyská/ co były ku obronie w Wielkiey Británniey/ poszły ad Terram firmam, á Olándia/ y bliskie niey kráie rebellizowáły: á prędko potym/ gdy gránice zostáły bez obrony/ Sármatowie przeszli Dunay/ Alánowie zás bramy Káspiyskie: Persowie nábyli śił y sławy: Gothowie przeszli Misią/ y Mácedonią/ á Fránkowie weszli do Gálliey. BotŁęczRel III 65.
  • – Wieść iednak niecierpliwa dosiągszy ramiony Wysokiego Athlantu/ a z dementy ony/ Cesarskiey wziąwszy pochop: miedzy gminem sieie/ Hołdu postąpionego łakome nadzieie. TwarSLeg 23.
Odsyłacze