Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*ARCHIWUM
rzecz
n
, ARCHIW
rzecz
m

W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1632
Formy gramatyczne
lp M. m archiw  
D. m archiwu  
archiwa  
n archiwum  
C. m archiwu  
B. n archiwum  
N. m archiwem  
Ms. m archiwie  
n archiwum  
lm M. m archiwy  
n archiwa  
D. archiwów  
B. m archiwy  
N. archiwami  
Ms. archiwach  
Etymologia
łac. archivum
Znaczenia
1. »uporządkowany zbiór dokumentów, papierów, akt«
  • – Aby Skarb Rpt. tak gdzie Insignia, iako y gdzie kleinoty y Archiua Regni są beł reuidowany. RewSkarb 103.
  • – Wiem i to/ że cokolwiek tak drogiego mieli [Polacy] W Domiech swych/ y Archiwach/ tak rok ożaleli. TwarSLeg 69.
  • – Lubo się iedney Matki sławiemy synowie Lecz nie iednych humorow [...] Czemu wiara zachodząc w słusznosc Chrzescianska Archiwy przepisała, Ktorym y Poganska Niezbyt przeciwna wiara. DrobOpow 194.
  • – Pan, co tysiącem pługów orze niwy, Do Wisły abo bierze się do Sanu. Już ma we Gdańsku skarby i archiwy, A miasto Lwowa patrzy ku Fordanu. PotPis II, 8.
  • – Ma [podskarbi koronny] w ręku klucz od Skarbu, gdzie Berło, Korony, Jabłko złote y wszystek Archiw iest złożony. ChmielAteny II 400.
2. »instytucja zajmująca się gromadzeniem i porządkowaniem dokumentów, pism«
  • – [Kazimierz II] wyprawił potym Posłów do Aleksandra II. Papieża [...] Na co reskrypt od Papieża jest w Archiwie Krakowskim. ŁubHist 24.
  • – Miny zapalili [Szwedzi], i wysadzili Zamek, z całym Archiwem Województwa Sendomirskiego. ŁubHist 94.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • koronne archiwum:
    • – Kommissarz [...] do konnotacyi przywileiow w koronnym Archiwum [...] Do Stobnickiego kościoła przydał pewne grunta, co approbowała Konstytucya 1678. NiesKor II 24.
Przenośnie
  • Iezeli was cało Fortuna ztąd wyniesie, co się ze mną stało Opowiedzcie Archiwu.DrobOpow 182
  • Godnieyszemu ten niezwiędły wieniec [...] naznaczyły dotąd Niebieskie Archiwy [...] a nie tobie Zygmuncie leniwy.PotWoj 205
  • Tak wArchiwie Przedwiecznem naznaczono.PotWoj 154