Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ADIUTANT

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
T, L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn


Najwcześniejsze poświadczenie: 1661
Formy gramatyczne
lp M. adiutant  
lm M. adiutanci  
D. adiutantów  
N. adiutantami  
Etymologia
niem. Adjutant, z łac.
Znaczenia
1. wojsk.  »oficer pełniący służbę pomocniczą przy starszym rangą«
  • AIDE de camp Praefecti castrorum vicarius [...] NAMIESTNIK Hetmański Adiutant. DanKolaDyk .
  • Adjutant; Adjutant. aide de camp. T III 2.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • generał adiutant:
  • adiutant skrzydłowy:
    • Adjutant skrzydłowy. T III 2.
  • adiutant regimentowy:
    • Adjutant regimentowy. Regiments Adjutant. aide-major. T III 2.
2. »podwładny, pomocnik«
  • – Zá tymi [następowali] Pięć Trębácżow z doboszámi [...] Po tych Podskárbi Krolewski z Adiutántámi. Graffow dwánaście w długich szátách. MerkPol 241.
  • – Temuż j. panu strażnikowi przydajemy adiutantów, którzy między się miasto połaciami rozdzieliwszy, tak o nas samych braci stanu rycerskiego, jako też i o ludziach stanu miejskiego i wiejskiego, którzy luźnami przed niebezpieczeństwem schronili się, widzieć będą. AktaKrak III 421.
Przenośnie
  • W niewoli życia swojego jak w kajdanach zgnijesz [...] oka od wstydu i alteracyi nie podniesiesz, choćby ci do łóżka wlazł przez gębę adyjutant, i ten tylko weźmiesz próżnowania swojego pożytek, żeś się prędko i snadnie ożenił.MałpaCzłow 190
  • Jakoż widziemy po te czasy obfite tego wszytkiego [złych obyczajów] skutki, gdzie w pierwszej zaraz miłości małżeńskiej próbie czuwają na zaciąg różnego predykamentu sekundanci, adyjutanci i koadijutorowie.MałpaCzłow 257