Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*GADZINA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L, SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. gadzina  
D. gadziny  
B. gadzinę  
N. gadziną  
lm D. gadzin  
B. gadziny  
Ms. gadzinach  
Znaczenia
1. »płaz, gad; wszelkie pełzające zwierzę lądowe«
  • – A gdy on lud gruby ujrzał onę gádzinę wiszącą u ręki jego/ mowili jedni do drugich: Pewnie ten człowiek jest mężobojcą; bo choć z morzá uszedł/ przecię mu pomstá żywym być nie dopuściłá. Lecz on otrząsnąwszy onę gádzinę w ogień/ nic złego nie ucierpał [!]. BG Dz 28, 4-5.
  • – Abowiem wszelkie przyrodzenie/ y dzikich zwierząt/ y ptakow/ y gádzin/ y morskich potwor[ow] bywa okrocone/ y jest okrocone od ludzi. BG Jk 3, 7.
  • – Zniszczeją od głodu/ y będą strawieni gorączką/ y śmiercią gorzką: zęby też bestyi poślę ná uie [nie]/ z jádem gádzin ziemskich. BG Pwt 32, 24.
  • – Rozpráwiał też o drzewách/ począwszy od Cedru/ ktory jest ná Libánie/ áż do Hysopu/ ktory wyrasta z ściány: Mowił też o zwierzętách y o ptakách/ y o gádzinách/ y o rybách. BG 1Krl 4, 33.
  • Gádziná gad/ ziemiopłaz/ Repens animans [...]. Reptile [...] Serpentia secla ferarum [...]. vide Robáctwo. Kn 183.
  • Gaducha Gadzina ziemiopłaz. kriechendes Thierlein. un reptile; un insecte qui rampe. T III 357.
Przenośnie
  • Pátrzay pilnie Synu Koronny skąd tá iádowita gádziná [wojny domowe]/ y zárázliwa bestya się rodzi.KunWOb F4
2. zbior. »gady, płazy; także: wszelka zwierzyna«
  • – Y zádrżą od obliczności mojey ryby morskie/ y ptástwo niebieskie/ y zwierz polny/ y wszelka gádziná płazájąca się po ziemi/ y wszyscy ludzie/ ktorzy są ná obliczu ziemie: y porozwaláją się gory/ y upádną wysokie wieże/ y káżdy mur obáli się ná ziemię. BG Ez 38, 20.
  • – Wszystkie zwierzętá/ ktore są z tobą/ z wszelkiego ciáłá/ z ptástwá y z bydłá/ y z wszelkiej gádziny/ płázájącey się po ziemi/ wywiedź zsobą/ á niech się rozpładzáją ná ziemi/ y niech rostą/ y rozmnażáją się ná ziemi. BG Rdz 8, 17.
  • – Bywało ięno stanąc spokoynie a poiazdami nierobic to się rozmaitego napatrzył Stworzęnia, rozmaitey gadziny y zwierzow morskich, Cudownych ryb. PasPam 65v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • gadzina bezrozumna:
3. ekspr., przen. »człowiek zły, nikczemny, budzący odrazę«
  • – Nuż Krzystyná zła gádziná Ryxá iescze przed nią. Były obie Kłotni sobie Ansą niepoślednią. KochProżnLir 198.
Odsyłacze