Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ŻYWIOŁ

rzecz.
m
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Warianty fonetyczne: ŻYWIOŁ, ŻYWIÓŁ
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. żywiół   || żywioł  
C. żywiołowi  
N. żywiołem (subst:sg:inst:m)  
lm M. żywioła  
żywioły  
D. żywiołów  
Znaczenia
według ówczesnych: »każdy z podstawowych elementów materii: ogień, ziemia, woda lub powietrze«
  • – Iáko tedy cztery są żywiołá/ cztery istnośći/ ták też y cztery są complexiones, to iest wilgośći: krew/ żołć/ flegmá/ ábo wozgrza/ y żołć spalona/ to iest melánkolia. DorHip I Aiijv.
  • – MIeszánego iest przyrodzenia/ y złożenia z żywiołow [komonica]: ma ábowiem w sobie nieiákową chłodność y ciepłotę stwierdzáiącą. SyrZiel 515.
  • – Na to on tak odpowiada. Iż wedle przyrodzoneg[g]o práwá żywiołá wszystkie sa pod posłuszeństwem niebá: [...] SykstCiepl 16.
  • Żywiół/ Elementum [...]. Prima corpora: genitalia corpora [...]. Natura [...] Quatuor naturae ex quibus omnia constant. Kn 1463.
  • – Wydźwignąwszy Bóg to wszystko z owej gromady pomieszanej, jako każdemu żywiołowi pewny własny przymiot przydał; tak też każdy osobnym siedliskiem opatrzył. OvOtwWPrzem 3.
  • – Iako człowiek człowieka, koń konia [rodzi] tákowe rodzenie iest zá pomieszániem przeciwnych form czterech żywiołow, zá alterowániem y przeminieniem, co wszytko wielką niedoskonáłość przyrodzenia pokázuie. KorRoz 22.
  • – Coż bowiem zátrzymuie żywioły w zmieszáney rzeczy, tylko duszá. Ztąd duszá iest początkiem ákcyiey wszelkiey, ále ciepło, ábo duch iest instrumentem: bo są w mocy dusze, á nie w mocy samego siebie. AlbSekr 217.
  • – Element, żywioł. ein Element. élément. T III 327.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • żywioł bezrozumny: