Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ARFA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: ARFA, HARFA, *ARFIJA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. arfa   || harfa  
D. arfy  
B. arfę   || harfę  
N. arfą  
Ms. arfie  
W. arfo  
lm Ms. arfijach  
Etymologia
łac. harpha
Znaczenia
1. »strunowy instrument muzyczny«
  • – Stroię lutnią/ hárfę [...] Intendo testudinem numerose: Intendo neruos modulate: contendo fides ad concentum. Kn 1075.
  • Hárfá/ Psalterium [...] Magadis [...] Sambuca [...] Nablium vel naulium [...]. Kn 223.
  • – Weźmicie Psalm/ przydaicie Bęben y wdzięczną Harfę z Lutnią. KancPol 4 nlb..
  • – Nic mi po Arfie, nic mi po Wioli, Nie gra, nie spiewa, kogo serce boli. PotPer 19v.
  • – Dziwny arfa głos miała w Dawidowych ręku, Lecz i panieńskiej cytry szatan chroni dźwięku. KochOgrTur .
  • – Zabrzmiecie muzy Apollo wesoło Na Arphijach, a wesołe czoło Pokazcie. MikSil 7v nlb..
  • – HARPE [...] ARFA Instrument do grania. DanKolaDyk II, 115.
  • – Niechce drugi raz Jesse Syna w służbę dawać Przed Krolem piętą wiercić, na Arfie przygrawać. DrużZbiór 8.
  • – Na ukąszenie [tarantuli] naylepsze y doświadczone remedium w tym punkcie na trąbie albo Arfie granie, ktore zarazę odpędza. ChmielAteny I I, 505.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • arfa Dawida || arfa Dawidowa:
    • – Pódźmy do arfy stąd Dawidow[ej]; acz to przebieżeć krótkimi słowy, czym on wiersz jako czerwoną różą potrząsnął, trudna, lecz te, co wróżą o śmierci Jego, rytmy wspomni[j]cie: i jako jawne na krzyż przybicie i ostre groty on wymalował. MiasKZbiór 123.
    • Arfo Dawida, która ulżyć umiesz troski Tamta Saulowy, a Ty [Maryjo] gniew odpraszasz boski. KochOgrTur 136.
    • – Na radle gra [diabeł], by na Arfie Dawidowey piękna muzyka. WisCzar 78.
  • głośnotworna arfa:
    • – Z nimi usiadszy blisko askrejskiej fontanny, Na głośnotwornej arfie waleczne hetmany, Nieużyte bojary, hardomyślne grofy Wychwalał [Febus], zawiązując gładkim rymem strofy. ZimSRoks 12.
  • złotostruna arfa:
    • – Wstań z ciemnej truny Do złotostrunej Arfy, Dawidzie: Bo z twej już idzie Potomek biodry, zbawieniem szczodry. MiasKZbiór 58.
2. »znak herbowy wyobrażający harfę«
  • – HERB ANGLII trzy Lwy [...] item Arfa, Lilie Francuskie. ChmielAteny II 283.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • arfa Dawidowa:
    • – HERB HIBERNII samey iest ARFA DAWIDOWA na polu błękitnym. ChmielAteny II 285.
3. »narzędzie do czyszczenia, przesiewania ziarna«
  • Arfa do Przeczyszczenia żyta 1. ArchRadziw 69,9.
  • – Zboże aby było piekne: przez sita, Arfę, albo Młynek chędogo wywiać. HaurEk 63.
4. nazwa własna »imię psa«
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • stroić harfę:
    • Stroię lutnię/ hárfę [...] Intendo testudinem numerose: Intendo neruos modulate: contendo fides ad concentum. Kn 1075.