Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ARKABUZ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: ARKABUZ, HARKABUZ
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. arkabuz   || harkabuz  
N. arkabuzem  
lm D. arkabuzów   || harkabuzów  
B. arkabuzy  
Etymologia
śr. łac. archibusus
Znaczenia
»broń palna ręczna a. osadzona na lawecie, używana w XV-XVII w.«
  • – Muszkiet/ Pułhak/ Rusznicá/ Pistolet/ Arkabuz/ etc. [...] Fistula ferrea igninoma gestatoria. [...] Fistula bellica procul tela iaciens. [...] Bombardam minorem vel manualem, vel gestatoriam vocant aliqui, non male vt dignoscatur a maioribus. vide Dziáło. Kn 438.
  • Arkábuz/ vide Muszkét. Kn 9.
  • – Mazowiecki Arkabus [!] w Żelaznym łozu gałka wielka. ArchRadziw 1638 79/1, 30.
  • Harkabuzow koscią sadzonych sztuk Trzy. ArchRadziw 1638 80/3.
  • – Muszkiet/ pułhak/ rusznica/ pistolet/ arkabuz. Fistula ferrea, bombarda longa, manualis gestatoria. SzyrDict 183.
  • – Kiedy on [Bohatyr] pluie, tedy nie plunie, chyba arkabuzem, mozdzierzem. AndPiekBoh 28.
  • – Wojnę głoszą rytmy moje, W której szable ani zbroje Ledwie co potrzeba było. Wszytko się tam odprawiło Bez strzelby, bez arkabuzów, Bez wzajemnych nawet guzów. OpalŁCoś 260.