Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

RÓZGA

rzecz.
ż
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
Kn, T, L, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp (?), SXVI (?), SWil (?)


Najwcześniejsze poświadczenie: 1621
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   rózga
D.   rózgi
C.   rózdze
B.   rózgę
N.   rózgą
Ms.   rózdze
liczba mnoga
M.   rózgi
D.   rózg
B.   rózgi
N.   rózgami
Znaczenia
»cienka, długa, wiotka gałązka bez liści, służąca często do wymierzania kary chłosty«
  • Rózgá cienka/ długa/ gibka/ na wiérzchu drzéwá. Flagellum arboris vitis. Kn 943.
  • Rózgá/ lédá drzéwá. Gáłąská. Virga salicis [...] Virga arbutea. Kn 943.
  • – Potym stáło się słowo PAńskie do mnie/ mowiąc: Co widzisz Jeremiaszu? Y rzekłem: Widzę rozgę Migdałową. BG Jr 1:11.
  • – Nie odejmuj od młodego kárności: bo jesli go ubijesz rozgą/ nie umrze. Ty go bji [!] rozgą/ á duszę jego z piekłá wyrwiesz. BG Prz 23:13-14.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • rózga Aaronowa:
    • – Tu głowne są Relikwie: Laska cudotworna Moyżeszowa, Rozga Aaronowá: W Podziemney Kaplicy jest Stoł kwádrzasty ná ktorym Zbawiciel nász ostatnią iadł Wieczerzę y Nayśw: postanowił Sakrament od S. Heleny przysłany. ChmielAteny II 110-111.
    • – Była w tey Częsci Swiętego mieysca Faederis Arca, albo Skrzynia Przymierzá z drzewá nie gniiącego Setim ieszcze ná puszczy od Moyżeszá zrobioná. Exodi 25. złotemi blachami ab intra & extra okrytá, zámykaiąca dwie Táblice Moyżeszowe z Przykázaniem Bożym, skrzynkę złotą z Mánną z Niebá padaiącą Rozgę Aaránową[!] y Xięgę Deutoronomium, to iest krotkie zebránie Práwa Boskiego y Explikacye: ktorá Arká tu konserwowáła się lat koło 430. ChmielAteny II 550.
    • – A te Vasa o ktorych piszą Historycy tylko było substytuowane adinstar Arki przymierza, adinstar Tabularum Testimonij, y nakształt Rozgi Aaronowey formowane, ponieważ nulla o nich w Pismie S. post Restaurationem Templi mentio [...]. ChmielAteny1755 I 117.
  • rózga do bicia:
    • Rózgá do bicia/ Virga. [...] vide Pátyczká/ Zapáliczká. Kn 943.
Związki frazeologiczne

  • rózg rzezanie:
  • »chłosta, bicie rózgą«
    • Rózg rzézánie/ Virgidemia. Kn 943.
Przenośnie
  • BIádá Assurowi/ rozdze gniewu mego: chociaż kij rozgniewánia mego jest w ręku jego.BG Iz 10:5