Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PAŃSTWO

rzecz.
n
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1609
Formy gramatyczne
lp M. państwo  
D. państwa  
C. państwu  
B. państwo  
Ms. państwie  
W. panstwo  
lm M. państwa  
D. państw  
C. państwom  
N. państwy  
Ms. państwach  
Znaczenia
1. »kraj, ziemia; organizacja polityczna dotycząca ogółu członków społeczeństwa zamieszkujących dany kraj«
  • – Teraznieyszy związek mogł bym go nazwać Nie związkiem ale expedycyiey do Panstw Moskiewskich awersyią. PasPam 148v.
  • – Szukał iey w Tatarskich, w Wołoskich [...] Dunskich, Olszackich Panstwach, y za Dnieprem y za Wołgą. PasPam 206v.
  • – Tak wielkie Woyska Niemieckie pierwszego zaraz Impetu wytrzymac nąm niemogły [...] choc im o Stolicę Panstwa ich chodzi. PasPam 259.
  • – Przeszedł Wezer przez wszystko Panstwo cale nie dobywaiąc szable bo niemiał na kogo. PasPam 267v.
  • – Zatrzymał na sobie owę kardynalną Panstwa Tureckiego Potencyią [...] To iest Tatarow [...] a przytym Wołoszą y Panstwo Multanskie. PasPam 278.
  • – Gustaw [...] y swoie odnich odebrał y Panstwo ich Prawie wszystko opanował. PasPam 53.
  • – Było to prawo wdawnym Athanskim Panstwie. Że się niegodziło zmarłego oddawac ziemi Zołnierza. PasPam 85.
  • – [...] nádewszystko má [Polska] naysławnieysze Salisfodyny Wielickie y Bocheńskie, z ktorych prowent Polskiemu Krolestwu niemnieyszy przychodzi, iák innym Páństwom z Auryfodyn. BystrzInfGeogr H3.
  • – W WYZSZYCH Niemcach Są te PaństwÁ Arcy-Xięstwo Austryackie, Sryria[!], Karintya, Karniola, Moráwskie Margrabstwo od Moráwy rzeki názwane. ChmielAteny II 218.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • administrator państwa:
    • – Stało sie przi bytnosci je[go] mosci pana Jana Sobolowskiego administratora panstwa ziwieckiego. KsŻyw 108.
2. zbior.  »pan i pani, para małżeńska«
  • – Mowię moie zacne Panstwo [dobro] ktorescie mi mieli dzis wyswiadczyć przygodzi mi się y iutro. PasPam 221.
  • – Poiechalismy do Domu Z Gosciami az tez dopiero iadą owi Panstwo. PasPam 225v.
  • – Nie tylko błahym á w słowa niepłodnym ięzykiem moim, ále i sercem swym [...] i tą teraźnieyszą czołobitnością, dziękuię Wm. M. Páństwu zá tę niewysłowioną nigdy, do pocztu krwie swoiey adopcyą. PisMów II 216.
3. »panowanie, władza, tron«
  • – Pono tez to spodziewał się że go zawołają na Panstwo post Fata kazimirza. PasPam 56v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • państwo Bielskie:
    • – Wzięli wielkie Księstwo Siewierskie: tákże Páństwá Smoleńskie/ Bielskie/ Pskowskie/ Nowogrodzkie. BotŁęczRel III 53.
  • państwo amazońskie:
    • – Inne ich Regnántki były Marpesia, Orithia, Antiope, ostatnia Minothaea; ktorá gdy z Wielkim Alexandrem cielesnych szukáła roskoszy, zgubiła Pańſtwo Amazońskie y imie, według Justyná. ChmielAteny II 682.