Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

WINO

rzecz.
n
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   wino
D.   wina
B.   wino
N.   winem
Ms.   winie
liczba mnoga
M.   wina
D.   win
B.   wina
Etymologia
łac. vinum
Znaczenia
1. »alkohol produkowany z owoców krzewu winnego«
  • – Miesięczną chorobę wzbudza/ nasienia chmielnikowego puł czwierczi łotá/ vtárszy z winem pić. Toż czynią głowki/ álbo kwiát chmielowy w winie wárzony. SyrZiel 1459.
  • – Hieronim ś. mnichy one Pálestyńskie áż ku niebu wynasza/ z tego zwłaszczá iż winá áni w chorobie nie piiáli. Tenże upomina Zakonnice święte/ áby się wina strzegły/ iáko trucizny / ad Eustochium de Virginit. BirkNiedz 194.
  • – Podpiialisz oni winęm z krolewskiey Piwnice. PasPam 146v.
  • – Krol [...] kazał nąm wszystkim pić wina dawać [...] nuz w ochotę. PasPam 176v.
  • – Od Zołnierzow po Gospodach zapłaty za Wina y za insze rzeczy brać nie chciano. PasPam 264.
  • – Kazałęm spory garniec miodu wstawic bo tam wina Złe. PasPam 67.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • wino setyneńskie:
    • – Chwálą we Włoszech [...] Winá Setyneńskie, y Albańskie, Sery Parmeńskie. ChmielAteny II 215.
  • wino białawe:
    • CLAIRET [...] Vin clairet, rouge paillet. [...] WINO białawe. DanKolaDyk I, 312.
  • wino francuskie:
    • – Przysłała mi [...] matka moja [...] półtorasta butel starego wina francuskiego. RadziwHDiar 64.
  • wino szampańskie:
    • – Koszykow do butell Wina Szampanskiego 4. ArchRadziw 1638 176, 38.
    • TRINGUER (Mot bas & populaire). (Faire de'bauche de vin, en faire carrousse) Potitate [...] Pergraecari [...] Tingomenas facere, Petr. PODPIIAC sobie chłystać słowo podłe y proste łykać [...] *Chłysneliśmy łykneliśmo dobrze wina Szampańskiego. DanKolaDyk II, 556.
  • wino bankietne:
  • wino albańskie:
    • – Chwálą we Włoszech [...] Winá Setyneńskie, y Albańskie, Sery Parmeńskie. ChmielAteny II 215.
  • wino burgundzkie:
  • wino szumne:
  • »wino musujące«
    • – Przyniesiono ieść pięknie zkuchnie krolewskiey wina szumnego co sam piiał. PasPam 150v.
Związki frazeologiczne

  • brodzić w winie:
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Biáłagłowá grzeczna Wino mocne/ Z namędrszego vczyni błazna. ŻabPol B3v.
  • Wino chłopá obáli. KnAd 148.
2. »winorośl«