Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

KOŚCIÓŁ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. kościół  
D. kościoła  
B. kościół  
Ms. kościele  
lm M. kościoły  
Ms. kościołach  
Etymologia
czes. kostel
Znaczenia
1. relig.  »wspólnota wiernych«
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • kościół angielski:
  • kościół Boży:
    • – Co zá dział wiernemu z niewiernym? A co zá zgodá Kościołá Bożego z báłwany? BG 2Krl 6, 15-16.
  • święty, powszechny i apostolski kościół:
    • – Y ieden święty powszechny y Apostolski Kościoł wyznawam/ wierzę; przy tym wyznániu vmieram/ gárdło kłádę. BirkRus 17.
  • kościół katolicki:
    • – Począwszy od czásow Apostołow, Kościoł Kátolicki chciał iednegoż czasu święcić Wielkánoc, ktorego w stárym Testámencie święcono Páschę. BystrzInfChron 5 nlb..
2. »świątynia«
  • – Uwazaymy iak wiele Bogu w iego kosciołach poczynił dyzgustów. PasPam 118.
  • – Nie w iednym ich grobie Chowano kazimirza w kaplicy Zygmonta oyca iego. Michała zas w kącie po prawey ręce w kosciele w chodząc. PasPam 248.
  • – Po kosciołach zas Gratiarum Actiones [modlitwy dziękczynne] czyniono [...] A w Człowieku prawie Serce usychało. PasPam 277v.
  • Koscioły tam bardzo piękne ktore przed tym bywały katolickie. PasPam 56.
  • – W kościołach w krakowie chcieliscie Stawiać konie strasząc Iezuitow az wąm musieli niebozęta Złozyc się na okupną iako Poganom. PasPam 60v.
  • – Przyiezdzał Amirał Zokrętow do koscioła na Nabozenstwo do Eboltod [Ebeltoft]. PasPam 68.
  • Koscioł sąm tak piękny y wspaniały że mu rownego nigdzie w Polszcze nie widzę. Ołtarze Obazy Staroswiecka robota, ale tak sliczne farby, pokosty y pozłoty tak Sliczny porządek że y proszka na niczym nie zobaczy. PasPam 77v.
  • – Przyszywszy na Czapie Pasyikę to idąc przez koscioł lubo przez izbę na nikogo nieweyrzał [...] tylko tak obiema rękami podnosił przed oczy owę Czapkę z Passyiką a w nię patrzył. PasPam 83-83v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • kościół apollinowy:
    • – Jeden tylko cudowny przykład przypomnię/ iáko w Krolestwie Babilonskim zá rządu Márká Antoniusá Senatorá Rzymskiego/ łákomi żołnierze z regimentu Awidiusá Kasyusa kościoł Apollinow w mieście Selewcyiey plondruiąc/ miedzy inszemi rzeczámi/ náleźli też iednę puszkę złotą ná ołtárzu iego/ ktorą gdy otworzyli/ vderzył z niey ták záráźliwy smrod záráze[ń]/ ktory nietylko onych żołnierzow nátychmiast pozábiiał: ále też wszytko powietrze krolestwa onego záráźił/ że nie tylko w tym Páństwie y pogránicznych krolestwách powietrzem ludźie wymarli ále też y w Rzymie/ y we wszytkich zachodnich kráiách/ ták/ że nád trzydźieśći millionow ludźi ráchowano/ co oną zarázą wyginęli. StarKaz 508.
  • kościół Apollina:
    • Vates, Starożytność zwała tych, ktorzy z natchnienia, albo instynktu iaką rzecz przepowiadali. Tacy byli w Delfach w Kościele Apollina wydaiąc Proroctwa na proźby. ChmielAteny I .
  • kościół dominikański:
  • »świątynia będąca własnością dominikanów«
    • – Take[m] on czas trawieł w wielkie[m] utrapieniu, czesto do Koscioła Dominikańskie[go] chodz[ąc] na płacz ktoremem się tylko same[m] cieszeł a nadzieią w Panu Bogu. OssŻyw 11.
    • – Tam [w niewymienionym z nazwy mieście] cztyry Koscioły Katolickie Bernardynski Dominikanski Augustyanski y Mniszek y Miasto piękne. SobTDzien 21.
    • – Tak do reparacji kościoła dominikańskiego w Janowie, także do wybudowania cerkwi bazyliańskiej w Kamieńcu Lit. nie skurczoną dopomógł ręką [ojciec autora]. MatDiar I, 151,.
  • kościół Baalowy:
    • – I zeszli się wszyscy chwalcy Baalowi, tak że nie został żaden, któryby nie przyszedł. I weszli do kościoła Baalowego, a napełniony był dom Baalowy od końca aż do końca. BG 2Krl 10.
  • kościół bałwanów:
  • kościół archikatedralny (sz. zm.):
  • kościół akademicki:
    • – Ma iego [św. Joachima] Relikwie Kościoł Krakowski Akademicki S. Anny. ChmielAteny III 154.
    • – Leży [bł. Jan Kanty] w Kościele Akademickim u S. Anny w Krakowie w grobie wspaniałym. ChmielAteny III 161.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Gdzie Pan Bog kościoł buduie/ tám diabeł káplicę stáwi. RysProv IV, 4.