Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

DAWNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
Kn, T, L, SWil, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp (?), SXVI (?), SW (?)


Najwcześniejsze poświadczenie: 1621-1643
Formy gramatyczne
lp M. m dawny  
ż dawna  
D. ż dawnej  
Ms. n dawnym  
lm M. mos dawni  
nmos dawne  
D. dawnych  
B. nmos dawne  
N. dawnymi  
Ms. dawnych  
lp M. m dawniejszy  
lm B. nmos dawniejsze  
Znaczenia
1. »sięgający dalekiej przeszłości, pochodzący z odległych lat, stary, starożytny«
  • Dawniéyszy/ Superior aetas, superius tempus [...]. Kn 117.
  • Dawny/ stáry/ Antiquus amicus, [...] Antiqua dies [...] Vetus, peruetus, per uetustus [...] Pristinus labor: pristina consuetudo [...]. Kn 118.
  • – Ia zas zem nigdy nie był Pasierbem ale Synem Oyczyzny Matki moiey y bydz nie mogę choc bym chciał Bozem iest ex Nativo [z rodowitej]dawnych Polakow Sangvine [krwi] nie z cudzey ziemie przewozny Szlachcic. PasPam 139v.
  • – Przeciwko temu ktory by tego attentowac wazył się Contra Hostem Patriae procedemus [przeciw wrogowi ojczyzny wystąpimy] według dawnych i Swierzych Praw. PasPam 213v-214.
  • – Postulata et Desideria Ich MSCiow PP Braci w dawnych Instrukcyach będące iezeli czas zniesie maią promowowac. IchMSC PP. Posłowie. PasPam 218v.
  • – Iego [sc. Marsa] Traktuiąc dzieło dość Męznie stawaią Czego dawne y swieszsze wieki przyswiadczaią. PasPam 271.
  • – Polska Lanckoronskiemu a rzecz mogę Smiele I wszystko Chrzescianstwo [wdzięczności tak wiele] Winno. Zeby go zrownac z tamtymi dawnymi I sławę Archiwami ogłosić wiecznymi. PasPam 273v-274.
  • – Był to Zołnierz dawny i Doswiedczony kawaler. PasPam 275v.
  • – Ten narod iest ab antiquo [od dawna] przychylny narodowi polskiemu, iako dawne swiadczą pisma. PasPam 53.
  • – Było to prawo wdawnym Athanskim [ateńskim] Panstwie. Że się niegodziło zmarłego oddawac ziemi Zołnierza. PasPam 85.
  • Dawny [...]. T III 213.
2. »miniony, przeszły, poprzedni; dotychczasowy«
  • – Czarniecki posłał ich [sc. dział] do Tykocina 20 y kilka przyłączywszy do Swoiey dawney [sc. armaty] dwie zdobyczne srodze długie i nośne. PasPam 100v.
  • – Przychodzą potworne y nieodmięnne wiadomosci że Dunskorunski [Dołgoruki] zapomniawszy dawney chłosty znowu za ukazęm Carskięm zebrał 12000 Woyska dobrego. PasPam 111.
  • – Zycemy aby się wrociła y wkorzeniła dawna i spolna miłość, y iedność. PasPam 211.
Podhasła

Z DAWNA


w funkcji przysłówka

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1656-1688
Znaczenia
»od dawnego czasu, od dawna«
  • – Owo iest Xiązę Io MSC Michał czemusz go nie mamy mianować. Albo nie zdawna Wielkich [Xiąząt] Familiiey? Albo nie godzięn korony. PasPam 232v-233.
  • – I z tym Dom Lanskoronskich iawnie aemuluie kiedy się Lwem ognistym z dawna pieczętuie. PasPam 274.
  • – U Graekow takie zdawna Paraemie były Ze Mezow Same tylko Lacaenae [Spartanki] rodziły. PasPam 274v.
  • – Przywiozł z dalekich kraiow, co lubo z drogosci y ceny ma wysokie u ludzi zalecenie. Ale że w Polszcze zdawna znaiome niespecyiał. PasPam 80v.