Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AGITACJA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1661
Formy gramatyczne
lp M.   agitacja
D.   agitacji
  agitacjej
B.   agitacją
N.   agitacją
Ms.   agitacji
  agitacjej
lm M.   agitacje
D.   agitacyj
Etymologia
łac. agitatio 'ruch'
Znaczenia
1. »energiczne poruszanie się, bycie w ruchu, ruchliwość«
  • – Wszelkie ta agitatia [myślistwo] vśmierza choroby; czerstwym, y do wszelkiego Rycerstwa sposobnym czyni. HaurEk 82.
  • – Na pozbycie Kataru naypewnieysze lekarstwo dieta, agitatie, poty. PromMed 89.
  • – Napada też Paralisz [...] z zbytniey agitacyey, co się trafi w tańcach; kiedy rospaliwszy się dla ochłodzenia na wiatr wychodzą. CompMed 121.
  • – Przydaie się [ruptura] nayczęściey [...] z dźwigania, z upadku, z koczenia nagłego, z agitacyi wielkiey, etc. VadeMed 128.
  • – Dla uśmierzenia Kurczystych y Konwulsyi pełnych agitacyi serca [...] lekarstwa służą te. BeimJelMed 591.
Związki frazeologiczne

  • agitacja konna (sz. zm.):
  • »zażywanie ruchu poprzez jazdę konną«
    • Agitacya konna lub wozkowa [...] wielu suchotnikom podziwienia godną zdrowia melioracyą uczyniła. BeimJelMed 191.
    • – Przy zażywaniu tych Pigułek konna agitacya koniecznie potrzebna przez godzinę iednę y drugą. BeimJelMed 619.
  • agitacja wózkowa:
  • »zażywanie ruchu poprzez jazdę zaprzęgiem«
    • Agitacya konna lub wozkowa [...] wielu suchotnikom podziwienia godną zdrowia melioracyą uczyniła. BeimJelMed 191.
  • agitacja na morzu:
  • »podróż morska«
    • – WYsiedli w tych dniách po długiej y niebespieczney agitácyey ná morzu/ Posłowie Extráordynáriyni Holenderscy w Gwáskoniey. MerkPol 81.
  • polowa agitacja:
  • »myślistwo, polowanie«
    • – Po wczorajszej polowej agitacyjej król jm brał cum custodia lekarstwo w swoim szczupłym pokoiku. SarPam 36.
  • agitacja zdrowia:
  • »pobudzenie, pokrzepienie sił fizycznych poprzez ruch«
    • – Z dzieciństwa przyzwyczajonemu do pola [...] tego jesiennego już ostatniego pogodnego dla agitacji samego zdrowia zażyję miesiąca. SobJListy 478-479.
  • bawić się agitacją:
  • »zażywać ruchu«
    • – Rzecz pewna; Weś Pulpae Thamarindorum unc. 1. albo mniej, przydaj stali subtelno piłowanej scrup. 1. Sal. Tamarisei gr. 8. zmieszaj wraz, niech tego chory co dzień zażywa, a przytym po zażyciu, niech się bawi agitacją. CompMed 312.
  • agitacją sobie zrobić:
  • »zażyć ruchu«
    • – Z tego konfektu [...] trzy razy na dzień, na koniec noża raz albo dwa wziąwszy [...] dawać możesz, po ktorym niechay sobie dobrą agitacyą zrobi. BeimJelMed 164.
2.  przen.  »pobudzenie psychiczne, podniecenie, wzruszenie«
  • – Naylepsza prezerwatywa w katarowych przypadkach spokoyne od wszelkich passyi y agitacyi utrzymanie się. BeimJelMed 109.
Związki frazeologiczne

  • święta agitacja:
  • »wzniosłe przeżycie duchowe«
    • – Wstępuię na GORĘ THABOR dla świętey agitacyi. ChmielAteny II 577.
3. »działanie, poruszenie polityczne«
  • – U Dworu Hiszpanskiego wszystko w znaczney zostaie agitacyi, Rady częste y konferencye ustawiczne. MerkHist 312.