Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AGITACYJA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1661
Formy gramatyczne
lp M. agitacyja  
D. agitacyi   || agitacyjej  
B. agitacyją  
N. agitacyją  
Ms. agitacyjej   || agitacyi  
lm M. agitacyje  
D. agitacyj  
Etymologia
łac. agitatio 'ruch'
Znaczenia
1. »energiczne poruszanie się, bycie w ruchu, ruchliwość«
  • – Wszelkie ta agitatia [myślistwo] vśmierza choroby; czerstwym, y do wszelkiego Rycerstwa sposobnym czyni. HaurEk 82.
  • – Na pozbycie Kataru naypewnieysze lekarstwo dieta, agitatie, poty. PromMed 89.
  • – Napada też Paralisz [...] z zbytniey agitacyey, co się trafi w tańcach; kiedy rospaliwszy się dla ochłodzenia na wiatr wychodzą. CompMed 121.
  • – Przydaie się [ruptura] nayczęściey [...] z dźwigania, z upadku, z koczenia nagłego, z agitacyi wielkiey, etc. VadeMed 128.
  • – Dla uśmierzenia Kurczystych y Konwulsyi pełnych agitacyi serca [...] lekarstwa służą te. BeimJelMed 591.
Związki frazeologiczne

  • agitacyja konna (sz. zm.) || [agitacyja] wózkowa:
  • »zażywanie ruchu poprzez jazdę konną lub zaprzęgiem«
    • Agitacya konna lub wozkowa [...] wielu suchotnikom podziwienia godną zdrowia melioracyą uczyniła. BeimJelMed 191.
    • – Przy zażywaniu tych Pigułek konna agitacya koniecznie potrzebna przez godzinę iednę y drugą. BeimJelMed 619.
  • agitacyja na morzu:
  • »podróż morska«
    • – WYsiedli w tych dniách po długiej y niebespieczney agitácyey ná morzu/ Posłowie Extráordynáriyni Holenderscy w Gwáskoniey. MerkPol 81.
  • polowa agitacyja:
  • »myślistwo, polowanie«
    • – Po wczorajszej polowej agitacyjej król jm brał cum custodia lekarstwo w swoim szczupłym pokoiku. SarPam 36.
  • agitacyja zdrowia:
  • »pobudzenie, pokrzepienie sił fizycznych poprzez ruch«
    • – Z dzieciństwa przyzwyczajonemu do pola [...] tego jesiennego już ostatniego pogodnego dla agitacji samego zdrowia zażyję miesiąca. SobJListy 478-479.
  • agitacyją się bawić || agitacyją sobie zrobić:
  • »zażywać ruchu«
    • – Niech tego chory co dzień zażywa, a przytym po zażyciu, niech się bawi agitacyą. CompMed 312.
    • – Z tego konfektu [...] trzy razy na dzień, na koniec noża raz albo dwa wziąwszy [...] dawać możesz, po ktorym niechay sobie dobrą agitacyą zrobi. BeimJelMed 164.
2. przen. »pobudzenie psychiczne, podniecenie, wzruszenie«
  • – Naylepsza prezerwatywa w katarowych przypadkach spokoyne od wszelkich passyi y agitacyi utrzymanie się. BeimJelMed 109.
Związki frazeologiczne

  • święta agitacyja:
  • »wzniosłe przeżycie duchowe«
    • – Wstępuię na GORĘ THABOR dla świętey agitacyi. ChmielAteny II 577.
3. »działanie, poruszenie polityczne«
  • – U Dworu Hiszpanskiego wszystko w znaczney zostaie agitacyi, Rady częste y konferencye ustawiczne. MerkHist 312.