Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CHWAŁA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (chwała, fała), SWil (chwała), SJP (chwała)

Nienotowany w słownikach:
SXVI (?), Kn (?), T (?), L (?), SW (?)

Formy gramatyczne
lp M.   chwała
D.   chwały
B.   chwałę
N.   chwałą
Znaczenia
1. »oddawanie czci«
  • – Za co mu Chwała niech niech bę[dzie] nawieki Że nas zswey Swiętey nie rzuca opieki. PasPam 111.
  • – Godna tey powagi więc niedziw Że Skoro Do iey chwały chętliwe uwięzło się pioro. PasPam 272v.
  • – Dawno kadzidła Bogu a Nieludziom Palą. Ktore iak Bogu tylko nalezą samemu Tak Chwała nie Niegodnym lecz tylko godnemu. PasPam 274v-275.
  • – Coz tedy na tym Swiecie Ludziom Chwałę rodzi Do wiekopomney Sławy co wielu przywodzi? Fortitudo [dzielność]. PasPam 275.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • chwała Bogu:
  • »dobrze się stało, dzięki Bogu«
    • Chwała Bogu ze [...] doczekałęm się przecie aby iednego opoczciwosci ubogiego Szlachcica y Zołnierza pro innocentia [za niewinnością] usłyszec Iudicium [zdanie]. PasPam 142v.
  • chwałę Bogu oddać:
  • »podziekować Bogu«
    • – Prosiłęm się potym za bym mogł do Domu odiechać na Swięta Wielkanocne mil 12 od Warszawy Powiedaiąc Votum Solenne zem obiecał za morzem będąc Chwałę Bogu oddać za Dobrodzieystwa w tamtych okazyiach. PasPam 178.
  • coś jest z czyjąś chwałą:
  • »coś przynosi komuś cześć«
    • – Prosiłem Maiestatu ze by Łaską Ducha Swiętego raczył nakłonic Serce nas wszystkich co by mogło bydz z iego Swiętą Chwałą a z dobrem Oyczyzny naszey. PasPam 232.
Związki frazeologiczne

  • na chwałę:
  • »dla uczczenia«
    • – Była koronacyia krola Io MSCi Iana trzeciego ktory quam felicissime diutissime Regnet [oby jak najszczęśliwiej i najdłużej panował] na Chwałę Maiestatu Polskiego y obrony Rzpy Chrzescianskiey. PasPam 248.
    • – Wyszlismy tedy za Granicę [...] zaspiewawszy węsoło naczęść y Nachwałę Imienia Wszechmogącego. PasPam 78.
2. »świetność, majestat«
  • – Nieraz nam Bog da takie sposoby [...] Do iego Swiętey Chwały pomnozenia. PasPam 111.
  • – Wroc Bogu Restauracyią Swiętey iego Chwały. PasPam 139v.
  • – A czemusz płomieńczykiem ten Herb iest nazwany Temu ze iasny płomien z gęby pokazany. Czego są dwie przyczyny zeby Przy Meznosci Tey zawsze iako Płomien byli Zarliwosci Iego zacni klienci Proponuiąc zyzni do Chwały Boskiey zaszczyt y Miłey Oyczyzny Zeby ten przyrodzony przymiot wsobie mieli Miłością przeciw Bogu Blizniemu gorzeli. PasPam 270v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • święta chwała:
    • – Nieraz nam Bog da takie sposoby [...] Do iego Swiętey Chwały pomnozenia. PasPam 111.
  • chwała boska:
  • chwała boża:
  • bogu niech będzie chwała za coś (sz. zm.):
    • Bogu niech będzie chwałá zá niewypowiedziány dar jego. BG 2Kor 9, 15.
    • – [...] tego samego herszta Wzięto pierszego dnia […] zac[o] niech chwała naywyszemu Bogu będzie zewpierszym terminie zganiono bezpieczenstwo onitak a Pan Bog inaczey. PoczOdlPam 34.
  • niechaj będzie Panu Bogu cześć i chwała (sz. zm.):
    • – [Ks. Skarga] nabożeństwu ktore teraz do tákiey doskonáłości przyszło (z czego niechay będzie Pánu Bogu cześć y chwałá) wielkie pobudki podał [...]. BirkSkar 12.
    • Pánu Bogu niechay bedzie cześć y chwałá ná wieki/ że nie odniosł nieprzyiaciel pociechy/ iákiey się spodziewał [...]. BirkRus 12.
  • wiekuista chwała:
    • – nie zgubiła y ozdoby swoiey wziąwszy ná się nieśmiertelną wiekuistey chwały sukienkę, zaczym y miłe mu Małżonkowi przez zgáśnienie swoie nie zostawiła záłości. W prawdzie trudno straciwszy miłego Przyiaciela, lubą sercu swemu Małżonkę, wiernego w szczęściu y nieszczęściu [ ktoremi swatowe wesele przeplátane bywa ] towarzysza nie żałowáć. DanOstSwada 7.
Związki frazeologiczne

  • chwałę Bogu oddać: