Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

DROGA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. droga  
D. drogi  
B. drogę  
N. drogą  
Ms. drodze  
lm D. dróg  
Ms. drogach  
Znaczenia
1. »pas ziemi przystosowany do komunikacji«
  • – Nietak zaraz zabierać się ad violenta media [do gwałtownych środków] postępuiąc z krolem IMSCią Panem naszym Miłosciwym tak in humaniter [nieludzko] Pocztarzow Igk MSCi biorąc na drogach listy rewiduiąc. PasPam 141v.
  • – Niepodbiie się kon bo Snieg po Tebinki droga miękka nie trzeba podkow. PasPam 154.
  • Drogą poprzecznią skoczono na dobrym koniu. PasPam 197.
  • – Stanąłęm tedy w Grodnie 1ma Martij zazywszy złych y okrutnie grudnych drog. PasPam 283v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • błędna droga:
Związki frazeologiczne

  • dobrowolna droga:
  • »publiczny trakt dostępny dla wszystkich«
    • – Poczęło się iuz widzę nagradzać kiedy mi na dobrowolney drodze wsrod Lassa zastąpiono porabowano y do więzienia wsadzono. PasPam 134.
    • – Zastąpiono mi na dobrowolney drodze gdy bym się czył [!] winnym mogł bym był bespiecznie uść. PasPam 149.
2. »podróż«
  • – Urzędniczysko [...] dał mi na drogę męcherzynę prochu y kul. PasPam 157v.
  • – Dalsza droga za Baltyckie Morze Apostaremu y z tam tąd wrociłęm się złaski Bozey zdrowo. PasPam 159v.
  • – Dobrze że się gdzie wdrodze niepotkali. PasPam 175v.
  • – Iuz tedy do Warszawy nieiezdziłęm bom się w drodze dowiedział że krol poiechał do Lwowa. PasPam 183v.
  • – Przyczyną swoią Matko u Syna spraw że by tę raczył pobłogosławić Imprezę [...] tych tedy wprzed się wziętą drogę daię wam wodzow Zastępcow Opiekonow. PasPam 58.
  • – Iechał zem tedy w Sobotę bo morze igrało ale odpułnocka ustawszy puscilismy się w drogę Ufaiąc Murynaczom [!] że niezbłądzą.. PasPam 66.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • daleka droga:
    • – Ia myślę ze to y droga daleka y trudna musi bydz funkcyja. PasPam 160.
  • jechać w drogę:
    • Iadąc iuz w drogę wstąpiłęm do Pułku Piasoczynskiego pod Chorągiew Pułkowniczą Gdzie Rawski krewny moy Chorągiew nosił. PasPam 74v.
Związki frazeologiczne

  • szczęśliwa droga:
  • »życzenie szczęśliwej podróży«
    • – Mowią Piekarscy szczęsliwa droga kłaniay się tam od Nas krolowi Gustawowi. PasPam 63.
  • pilną mieć drogę:
    • – Proszę na wstęp wymawia się Mazepa ze pilną mąm drogę. PasPam 177.
3. »odległość«
  • – Ia zadwie Niedzieli tę drogę obiadę wolą Rodzicow uczyniwszy, krewnych tez tu co kolwiek z Sobą sprowadziwszy Będę kłaniał W MMPaniey. PasPam 224v.
  • – Całą drogę pukosmy nie weszli w Maydan o tym był dyskurs. PasPam 239v.
  • – A on z [s]woią Dywizyią y wpoł tey drogi niedotarł gdzie ia. PasPam 240.
  • – Że tedy moii chłopi nie byli by byli ledwie na Noc bo przecię mil 7. drogi dali mi Sąmsiedzi chłopow. PasPam 280v.
  • – Iuzęm tedy w puł drogidogonił mię Nuczynski. PasPam 88.
4. »właściwy kierunek«
  • – Kon drogę do Domu pamietał bo często tamtędy chodził. PasPam 177.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • w swoję drogę:
    • – Iuz bym był iechał prosto w Swoię drogę ale mi Gosiewski Hetman y Podskarbi Litewski kazał usiebie bydz. PasPam 182v.
    • – Kozdy w Swoię drogę co żywo. PasPam 238.
Przenośnie
  • Izesmy z udania mieli w podeyrzeniu oddawie [oddawcę] Listu tego iako by miał iechac do Woyska W.Xtwa Litewskiego od Woyska koronnego w zwiąsku zostaiącego. Iz iednak evidenter wywiodł się że do Uprzeymosci Waszey prostą kierował drogę tym chętniey go do Uprzeymości Waszey odsyłamy.PasPam 151
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bliższa droga:
    • – [...] á że ná Bohu żadnych Porohow iáko ná Dnieprze nie masz, snádniey á niemal bliższą drogą niźli Dnieprem, z samey Tureckiey ziemi, áż do Báltyckiego Morzá státki chodzićby mogły. FredKon 113.
    • – Prawda to, że to jest bliższa droga, ale niecnotliwie zła i tylko na konnego albo na pieszego. SobJListy 597.
  • białomleczna droga:
    • – Mleczna ábo biało-mleczna drogá ná niebié. Pás niébiéski biały. Lacteus orbis, [...]. Lacteus circulus, [...]. Lactea via, [...]. Kn 417.
  • wolna droga:
    • – "Jeśliże - mówi [dziewczyna do ukochanego] - śmierć twoja prawdziwa, Czemuś ty umarł, czemużem ja żywa?" I już poczęła myślić, jaką raną Dać wolną drogę pięknej duszy z ciała [...]. MorszAUtwKuk 33.
    • – Podzmyz tedy bespiecznie, kendy nas same Boskie Wizerunki wzywaio, y same nieba wolną nam droge otwieraia. SzołHist 10.
  • grodzić komu drogę:
  • »nie pozwalać komuś przejść«
    • – Grodzę co [...] grodzić komu drogę. einem den Weg verwehren. couper à qu. le passage, le chemin. T III 420.
Związki frazeologiczne

  • w drogach czyich chodzić:
    • – Przeklety niechai będzie satan co mie zwodził I iam iuz przeklety zem w drogach iego chodził. KodKon 106.
  • droga boża:
  • chodzić czegoś drogą:
    • – Nie masz tu miłosierdzia nie masz zlutowania Sprawiedliwosci nie masz według mego zdania Zdany iest ten pan dzisiay na smierc kusonogą Krzyzową choc niechodzieł nieprawosci drogą. KodKon 94.
  • jakąś drogą chodzić:
    • – Pithágorás pospolitą drogą zákázował uczniom swym chodzić/ to iest pospolitego życia nászládowáć. StarPopr 41.
    • – Pan Bóg zna swe wierne/ jáką Drogą chodzą/ á zasię niepobożne/ co swowolność płodzą: do Gruntu wykorzeni/ y wiecznie zátraci. KancPol 652.
    • Irr-Weg gehen/ nágorszą Drogą chodzić. ErnHand 534.
  • chodzić drogami czyimi (sz. zm.):
    • – Abowiem ja rozkázuię tobie dziś/ ábyś miłował PAná Bogá twego/ y chodził drogámi jego. BG Pwt XXX, 16.
    • – To mowi Pan zastępow: Ieśli drogámi memi chodzić będziesz y przykazánia mego będziesz przestrzegáł. KorRoz 82.
    • – Ty nie chodziłeś drogámi Oycá twego Iosapháta, ále poszedłeś drogą Krolow Izráelskich, y przywiodłeś do cudzołostwá Iudę, y obywátelow Ierosolimskich, to iest, do bałwochwalstwá. TylkStrom 98.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Kto czéládź wiélką chowa/ i buduié: Ten/ by nawięcey miał/ wnét wyszáfuié. ábo: Drogę do vbostwá sobié gotuié. KnAd 376.