Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CIĘŻKI

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: CIĘŻKI || CIEŻKI
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (ciężki, ciężek), SWil (ciężki), SJP (ciężki)

Nienotowany w słownikach:
SXVI (?), Kn (?), T (?), L (?), SW (?)

Formy gramatyczne
lp M. m ciężki   || cieżki  
ż ciężka   || cieżka  
D. ż ciężkiej  
B. ż ciężką  
n ciężkie  
N. m ciężkim   || cieżkim  
Ms. ż ciężkiej  
n ciężkim  
lm M. nmos ciężkie   || cieżkie  
D. ciężkich  
B. nmos ciężkie  
Ms. ciężkich  
lp D. n najcięższego  
lm M. nmos najcięższe  
B. nmos najcieższe   || najcięższe  
Ms. najcięższych  
Znaczenia
1. »mający wysoką wagę«
2. »trudny do zniesienia, uciążliwy«
  • – Iuzes my tedy rozumieli ze po owych tak cięszkich pracach przyidzięmy na wytchnienie. PasPam 111.
  • – Boc Matka kozda gdy się iey przebierze chleba nagdadza zwyczaynie dzieciom swoim, dobrym opbiadem y zatrzymane Sniadanie Tak że im cięszym nieda Labefactari [osłabnąć] głodem. PasPam 116v.
  • – Powiesz że by to Generoso pectori [szlachetnemu sercu] cięszki musiał bydz affront. PasPam 135v.
  • Cięszki to zaprawdę Stanowi Senatorskiemu uwazam Paroxyzm kiedy go [...] zdraycami Oyczyzny nazywaią. PasPam 140.
  • – Sama Stymulowała mię Cnota. Dla ktorey iako mi było by tez nacieszsze ponosic przykrosci. PasPam 147v.
  • – Ty ich Sąm przesladuiesz y wcięszkie podaiesz więzienie. PasPam 196v.
  • – Za naszego Bogu mąmy dziękować Czarnieckiego ktoremu wewszystkich okazyiach tak łaskawey uzyczył Protekcyiey że go z cięszkich terminow swoią zawsze dźwigał ręką. PasPam 205.
  • – Ludzie orali y siali w ten czas kiedy naycięszsze bywaią mrozy. PasPam 258.
  • – Wkozdych nay cięszszych Potrzebach do niego [sc. dzierżawcy] naypoufalszy nad innyvh Rekurs. PasPam 284v.
  • – Nietakiec nasze miało bydz rozstanie Nie z takim zalem cięszkim pozegnanie. PasPam 51.
  • – Rok Panski 1660. Day Panie Boze Zaczęlismy tam ze w Mosinach gdzie [...] nas postawiono było na całą zimę po tak cięszkich pracach y tak dalekiey za Baltyckie morze Expedycyiey. PasPam 78v.
  • – Podczas tak cięszkiey zimy przychodzi ruszac woysko. PasPam 79.
  • Cieszki to iest wprawdzie na Chorągiew naszę klimakter, Dwoch razem tey Matce tak dobrych pozbywać Synow. PasPam 85.
  • – Przyznam się że by mi cięszką musiała przynieść konfuzyią na mnie prostaka włozona od Officera mego Prowincyia. PasPam 85v.
  • – Gdzie tedy szło Lewe Skrzydło y Corpus to tam mieli cięszką przeprawę. PasPam 93v.
Związki frazeologiczne

3. »poważny, wielki«
  • – Na Rezystencyią tak cięszkim impetem [zam. impetom] Nieprzyiacielskim. Iuz nie garzci zhukanego Woyska [...] trzeba było na Sukurs. PasPam 133v.
  • – Obadwa się z tak cięszkich Szwankow wyleczyli. PasPam 84.
  • – Lubosmy wszyscy rozumieli że potak cięszkim pokaleczeniu iuz tez obmierzi sobie woynę, ale nic to. PasPam 86v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • ciężki grzech:
    • – Za Nayswiętszy Maiestat y Matki iego wylana kropla krwie bynaycięszsze wszystkie obmyie grzechy. PasPam 58.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • gorączka ciężka:
    • Gorączká cięszka/ wiélka. Causodes [...]. Ardens febris [...]. Flagrans febris [...] Acuta febris, vehemens [...]. Intentio febris. Kn 202.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Wielkie Bogáctwo/ wierna miłość/ cięszka chorobá/ y zránione sumnienie/ nie mogą być zátáione. RysProv XVII, 7.
  • Táiemny ból cięższy. KnAd 1152.
  • Ciężka boleść/ gdy się chce ieść/ ieszcze cięższa/ kiedy iedzą á nie dádzą. RysProv 16.
Podhasła

CIĘŻKA


w funkcji predykatywnej

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1618
Znaczenia
»jest trudne do zniesienia«
  • – Znośna to byłá/ y nie wielkie dźiwy/ Ze krwie/ y moiey prágnął máiętnośći: Ale że szczypał żywot moy uczćiwy/ To byłá ćiężka/ to były żáłośći. TasKochGoff 93.
  • – To náycięższa, że Synow trzech Saulowych pádło Ná placu, tu też serce żołnierstwu upâdło. DrużZbiór 73.