Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CYMENT

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: CYMENT, CEMENT, *CHYMENT
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (cyment), SWil (cyment), SW (cyment), SJP (cement; w in. zn.)

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1613
Formy gramatyczne
lp M. cyment  
D. cementu   || cymentu   || chymentu  
N. cymentem  
lm D. cymentów  
B. cymenty  
Etymologia
niem. Zement
Znaczenia
1. przen. »przyprawa do potraw, cynamon; smakowita przyprawa, przysmak«
  • – Niech kto Małmazyą/ Niech leie y Cymenty: tylko nie zábiegą/ Ale tym zarzy więcey/ tym więcey zażegą. TwarSLeg 71.
  • – Choc by tez y z chymentu Co naisłotszego było Milsza iednak kropla Oyczyzny swoiey. HerbOr 249.
  • – Tłuste mięso z chrzanem Gdy zdrowie iest: bez Pieprzu, bez Cymentu Panem. PotWoj 73.
  • – Nie znanosz dawno Pieprzu, Kanaru, Cymentu, Appetit był kazdemu miasto condimentu. PotWoj 74.
  • – Dobrą sobie nasi kolligaci obrali sortem [cząstkę] iak owe z Cymentem y słotkiemi kondymentami dobrze zaprawną portionem [część]. PasPam 278v.
  • – Nie maprzystępu złe zdrowie, y do mnie, Kwita z Cymentow z mchowych materacy, Y razu o nich podobno nie wspomnie. PotSyl 20.
  • – Pocą sie te cymentem, a pod srebrem się gną; Cukrowe piramidy tragarzow dosięgną; Wina w kryształach srogi dostatek; tak kładę, Że Tarcalę i wszytkę sprowadzono Madę. PotFraszBrück II 152.
2. bot. »roślina używana jako przyprawa, szafran, krokus; Crocus«
  • – Do tego przydáć z kilká pior Cementu/ álbo Moráwskiego száfránu. SyrZiel 1293.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • szafran cement || szafran cyment:
    • – Konfekt. Z tego ziela korzeniá/ z odwárzonego Soku y przekláryfikowánego/ wziąć trzy funty/ Cukru Kánáru przedniego funt/ Száfránu Cymentu/ á możeli być Moráwskiego łotow sześć. To wárzyć do zgęszczenia Konfektá. SyrZiel 140.
    • – Wziąć [...] Cynámonu sześć łotow/ Száfranu przedniego Cementu/ łotow dziesięć. SyrZiel 581.
    • Crocus cimentum Aragonensis, Cypriacus, Catalonicum, Austriacus. Zimmet Arragonischer/ [...] Sáfran przedny/ Cyment/ Aragonsky/ Cypransky/ Tureczky álbo Moráwsky. GuldOn 37.
Odsyłacze