Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AKCYDENS

rzecz.
m albo n
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (bez cyt.), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1611
Formy gramatyczne
lp M. akcydens  
D. akcydensu  
B. akcydens  
lm M. akcydensa  
D. akcydensów  
N. akcydensami  
Ms. akcydensach  
Etymologia
łac. accidens 'przypadający'
Znaczenia
1. »cecha, właściwość rzeczy niezwiązana z jej istotą«
  • – [Planety] rożną formą substancyalną, accydensami, własnościami, á zátym náturą są nadáne. BystrzInfAstron M1v.
  • – Ciężkość iest accidens tákie, według ktorego rzeczy materyalne uciążáią ná doł, ku centrum ziemi. BystrzInfElem R2.
  • – W Eucharystyi zostaią accydensa przyzwoite chlebu y winu bez substancyi chleba y wina. BystrzInfElem Q4v.
  • – O accydensach álbo przypadkach rzeczy materyalnych. BystrzInfElem Q4v.
2. »wydarzenie, przypadek«
  • – O tej mdłości nie wiem, to wiem, że chory [Janusz Radziwiłł]; mógł jaki accidens przypaść, że z bólu mogła natenczas mdłość przypaść. ChodKor 82.
  • – O prędką tedy tego posłańca proszę ekspedycję i którego proszę, aby mi oznajmić, co toś Wć miała za akcydens. SobJListy 156.
3. »dodatkowy dochód«
  • – Także [oddaje się] kobietę Adamową Małgorzatę i córkę jej, tudzież syna jej [...] Także z młyna połowa akcydensu wszelakiego. InwKal I I, 747.
  • – Gościniec wjezdny w mieście Pleszewie bardzo nadrujnowany z czynszem z niego należącym oddaje się, jako też generaliter wszytkie czynsze, akcydensa do tej majętności pleszewskiej należące ad extenuationem sumy wyżej wyrażonej wimpp. Cieciszewskim oddaje się. InwKal I 759.
  • Accidens podstarościego kościerzyńskiego: od kontraktu arendarskiego. InwPuck 134.
  • – Jeśli zaś który z prywatnych, tej nie słuchając inhibicyi, sól swoją ku brzegom ujskim pomykać się waży, takową p. szopny konfiskować będzie, zabrawszy na swój akcydens czwartą część et residuum in emo-lumentum thesauri cedet. InsGór 82.
  • – Imć p. podżupek Bartłomiej Skrzetuski rocznej płatności mieć będzie 5 tysięcy tynfów i akcydensu od każdego końca soli na kupca wydanej szostak bity l. InsGór 93.
  • – GAŻA WEZYRA z pewnych Dobr w Anátolii wynosi ná 20. tysięcy Tálerow bitych: ale akcydensow nie przeliczoná summa. ChmielAteny II 484.
Odsyłacze