Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AKCYDENS

rzecz.
m albo n
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (bez cyt.), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1611
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   akcydens
D.   akcydensu
B. uż. nżyw.   akcydens
liczba mnoga
M. uż. nosob.   akcydensa
D.   akcydensów
N.   akcydensami
Ms.   akcydensach
Etymologia
łac. accidens 'przypadający'
Znaczenia
1. »cecha, właściwość rzeczy niezwiązana z jej istotą«
  • – [Planety] rożną formą substancyalną, accydensami, własnościami, á zátym náturą są nadáne. BystrzInfAstron M1v.
  • – Ciężkość iest accidens tákie, według ktorego rzeczy materyalne uciążáią ná doł, ku centrum ziemi. BystrzInfElem R2.
  • – W Eucharystyi zostaią accydensa przyzwoite chlebu y winu bez substancyi chleba y wina. BystrzInfElem Q4v.
  • – O accydensach álbo przypadkach rzeczy materyalnych. BystrzInfElem Q4v.
2. »wydarzenie, przypadek«
  • – O tej mdłości nie wiem, to wiem, że chory [Janusz Radziwiłł]; mógł jaki accidens przypaść, że z bólu mogła natenczas mdłość przypaść. ChodKor 82.
  • – O prędką tedy tego posłańca proszę ekspedycję i którego proszę, aby mi oznajmić, co toś Wć miała za akcydens. SobJListy 156.
3. »dodatkowy dochód«
  • – Także [oddaje się] kobietę Adamową Małgorzatę i córkę jej, tudzież syna jej [...] Także z młyna połowa akcydensu wszelakiego. InwKal I I, 747.
  • – Gościniec wjezdny w mieście Pleszewie bardzo nadrujnowany z czynszem z niego należącym oddaje się, jako też generaliter wszytkie czynsze, akcydensa do tej majętności pleszewskiej należące ad extenuationem sumy wyżej wyrażonej wimpp. Cieciszewskim oddaje się. InwKal I 759.
  • Accidens podstarościego kościerzyńskiego: od kontraktu arendarskiego. InwPuck 134.
  • – Jeśli zaś który z prywatnych, tej nie słuchając inhibicyi, sól swoją ku brzegom ujskim pomykać się waży, takową p. szopny konfiskować będzie, zabrawszy na swój akcydens czwartą część et residuum in emo-lumentum thesauri cedet. InsGór 1716 82.
  • – Imć p. podżupek Bartłomiej Skrzetuski rocznej płatności mieć będzie 5 tysięcy tynfów i akcydensu od każdego końca soli na kupca wydanej szostak bity l. InsGór 1735 93.
  • – GAŻA WEZYRA z pewnych Dobr w Anátolii wynosi ná 20. tysięcy Tálerow bitych: ale akcydensow nie przeliczoná summa. ChmielAteny II 484.
Odsyłacze