Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

MOWA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1632
Formy gramatyczne
lp M. mowa  
D. mowy  
B. mowę  
Ms. mowie  
lm Ms. mowach  
Znaczenia
1. »przemowa, oracja«
  • – Biorę tedy głos y iuz mowę poczynam. PasPam 120v.
  • – Mowił obszernie y pięknie ale całey mowy pamietać niepodobna. PasPam 140.
  • – Ieszcze tedy w mowie moiey niektorzy zabrali się mowić. PasPam 140.
  • – Przyszedł tedy na to X Uieyski Biskup kiiowski ktory był wyszedł w mowę ieszcze Woiewody Trockiego do Pokoiu do krolestwa. PasPam 141.
  • – Dobywszy z kieszonki owey moiey mowy co była wkole Ieneralnym cisnął ią na Woiewodę Trockiego. PasPam 149ar.
  • – Woiewoda upodobał mię z iedney mowy na Seymiku. PasPam 215.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • mowa kołowa:
  • »mowa wygłoszona na obradach koła rycerskiego«
    • – Wszystkie mowy [...] do krola kazał mi sobie kommunikować y przepi[s]ać zostawić nawet y owę kołową od Xdza Piekarskiego. przepisał ręką swoią y chował. PasPam 153.
Związki frazeologiczne

  • mieć mowę:
  • »wygłaszać mowę, przemawiać«
    • – Marszałek miał mowę Nomine Omnium PasPam 245.
2. »mówienie, wypowiedź«
  • – Mam ia takie woysko że was mogę uspokoic y za godzinę y podzielic komu co będzie nalezało, całego dnia nato nie potrzebuiąc marg. Harda mowa PasPam 106.
  • – Tak tedy uczyniwszy mi Brat tę o ich mowach rellacyią pozegnalismy się. PasPam 183v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • fałszywa mowa:
  • »obmowa, oszczerstwo, plotka«
    • – Kto Ma wolne Sumnienie ten wszelakie kalumniie y Ludzkie fałszywe mowy powinięn lekce wazyc. PasPam 148.
Związki frazeologiczne

  • jest, bywa mowa (o czymś):
  • »mówi się«
    • – Kiedy o Talarach iaka była mowa toich niemianowali Talerami ale Interpretes PasPam 64.
3. »język jakiegoś narodu«
  • – Taka własnie dyfferencyia mowy Iudlantczykow od Niemieckiey iako łatwa [Łotwa] albo żmudz od Polaków. PasPam 63.
  • – Mowią Szpieg ty iakis Suknie Niemieckie według stroiu mowy niemasz. PasPam 76.
  • – Ieden nasz Towarzysz umiał exprimere mowę Moskiewską. PasPam 98.
4. »zdolność mówienia właściwa ludziom; wytwarzanie artykułowanych dźwięków«
  • – Niemiało to chłopczysko ani mowy ani obyczaiow Ludzkich tylko Zwierzęce. PasPam 176.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • auzońska mowa:
  • »łacina«
    • – Akademicy także zaproszeni Przyszli do niego i przedniejszych wzieni Z sobą studentów, którzy nieco owej Napoiwszy się auzońskiej mowy Słowy pięknemi wszystkich winszowali Fortun staroście, że gdziekolwiek dalej Pomyśli jeno i gdzie się mieć będzie, Sam Bóg i niebo niech go wiedzie wszędzie. BorzNaw 158.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • ~ Trunék odmiéni zdánie i mowę trzeźwiego. KnAd 1178.