Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

KREW

rzecz.
ż
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1624-1625
Formy gramatyczne
lp M. krew  
D. krwie   || krwi  
B. krew  
N. krwią  
Ms. krwi  
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • krew Barankowa:
  • krew choleryczna || krew koleryczna:
  • krew braterska:
  • łożyć krew:
Związki frazeologiczne

  • nieść krew dla kogoś || nieść krew na ofiarę komuś za co:
  • umoczyć się we krwi:
    • – Panie zachoway kopiiey cisnąc ktora by się nie umoczyła wekrwi Nieprzyiacielskiey. PasPam 107.
  • krew rozlać (sz. zm.):
    • ~ Piotr S. dla Owieczek Chrystusowych Siła biczow ucierpiał [...] Garło dla nich dał y rozlał krew. PasPam 196v.
  • krew rozlewać (sz. zm.):
    • ~ Takich wiele widzę ktorzy Lancetem Francuskięm medyanne otworzywszy krew rozlewali, albo ich Cyrulik nieostroznie golił. PasPam 133.
  • utoczyć krwie:
    • ~ Iuz nieraz wiadomo to iest Całęmu Woysku y Wodzowi memu nie skąpo dla Oyczyzny utoczyło się krwie. PasPam 133.
  • krew burzyć:
  • oblać się krwią:
  • »zbroczyć się krwią, przelać krew (w walce)«
    • ~ Iuzes my tedy rozumieli ze po owych tak cięszkich pracach przyidzięmy na wytchńienie oblawszy się do Sytosci y swoią y Nieprzyiacielską krwią. PasPam 111.
  • krew toczyć:
  • »odnosić rany, oddawać życie, ponosić śmierć«
    • ~ I na tego [niedźwiedzia] przymioty kto się zapatruie Pewnie Szykow zdaleka nigdy nielustruie [...] krew toczy y Marsem się bawi. PasPam 270.
  • napić się swojej krwi:
  • napoić krwią miasto:
  • pławić się we krwi:
  • w powodzi krwie czyjej brodzić:
  • we krwi (czyjej) brodzić (sz. zm.):
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • krew Pana Jezusowa:
    • – Słuchał królewic jmć [Władysław IV Waza] mszy u ś. Jędrzeja i tamże w kaplicy podziemnéj widział relikwią zacną krwi Pana Jezusowéj, która z boku Zbawiciela naszego wypłynęła gdy go Longinus rotmistrz włocznią przebił [...]. PacOb 150-151.
  • nienasycony krwi (sz. zm.):
    • – Tu w polách rozłożystych ledwie przeyrzeć okiem Bissurmáńskich zástępow/ ktorych pod wysokiem Trzech stron świáta Arkturem krwie nienasycony: Ná onę ruszył woynę Ossman niezwalczony. TwarSLeg 18.
    • – Strászny iest nie nasycony krwie Chrześciánskiey hellou, i Krolestw pożerca Otoman [...]. PisMów II 392.
  • nasycić się krwi (sz. zm.) || nasycić się krwią (sz. zm.):
    • – [Polixena do kapłana Neoptolema] iużże się násyć szláchetney krwie moiey/ Nie zmieszkam ia srogości powolna bydź twoiey [...]. OvOtwWPrzem 527.
    • – Więc daley nie odwłaczay tey chwalebney chluby, Násyć się krwią moią y chwáłą mey zguby. CorMorszACyd 149.
    • – Ktorzy Chrzescianskiey krwie z wielkiem appetytem we czwartek pragnęli swoiey się w Sobotę podostatkiem nasycili. PasPam 266v.
    • – nasycić się. [...] fig. sich sättigen. [...] fig. s'assouvir, se rassasier de qu.ch. pomstą i krwią ludzką się nasycić. sich mit Blut und Rache sättigen. s'assouvir, se souler de sang & de vengeance. T III 945.
  • krew Chrystusowa:
    • – Naszego ulubionego kommilitona [...] krwie Chrystusowey konserwowała kąpiel. PasPam 86v.
  • bot. krew wróbla:
  • »ziele lecznicze«
    • krew wrobla na to dobra, ktorey názbierawszy y ususzywszy, utrzeć na proszek przydawszy Cynamonu. VadeMed 224.
Związki frazeologiczne

  • wylać (czyją) krew (niewinną):
  • szafarz krwie czyjejś:
  • »osoba mająca prawo rozporządzania czyimś życiem (czyjąś krwią)«
    • – WMM Pana iest vokacyia roskazać mnie iest wypełnić kozde WMM Pana iako szafarza krwie moiey roskazanie. PasPam 159v.
    • – Powinność to iest nasza poddanska exequi Mandata Waszey krolewskiey MSCi Pana mego Miłosciwego protunc wielkiego Wodza y Safarza krwie naszey. PasPam 240.
  • bronić się do krwie ostatniej:
  • »bronić się do końca, nie poddawać się«
    • – A przecię ma bydź taka w nas ochota Ze niekochaiąc tak o slep zywota Iako naydłuzeÿ bronic się mozęmÿ, Do Krwie ostatnieÿ, poki tylko thnięmÿ. OblJasGór 131v.