Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BYDEŁKO

rzecz.
n
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (XVII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1627
Formy gramatyczne
lp M. bydełko  
D. bydełka  
B. bydełko  
Ms. bydełku  
W. bydełko  
Znaczenia
»ssaki rogate, przeżuwające z gromady parzystokopytnych, głównie krowy, woły i cielęta; inne zwierzęta domowe hodowane dla wełny, skóry i mięsa, wykorzystywane do prac w gospodarstwie, dobytek, inwentarz«
  • – Skowronek wynidzie y spiewa Helay bydełko na przyłog na przyłog. KodKon 117.
  • – Gdy iednego wieczorá bydełko swe [Osanna] do domu záganiáłá/ obaczy w polu zielonym ná brzegu Dzieciątko bárzo śliczne. OkolNiebo 91.
  • – Komu się ná tym Bydełku poszczęści, znáczny w gospodárstwie przez nich może mieć pozytek y wygodę poniewasz stádo Owiec pięciorákie z siebie wydáie pozytki, to iest: z Nabiáłu, z Wełny, z Mięsá, z Skory y nawozu. HaurEk 30.
Przenośnie
  • Iáko nas mocą swoią wszechmocną stworzył [Bóg]/ ták też mądrością swoią/ y opátrznością pásie/ iáko bydełko swoie.StarKaz II, 91
  • Sąśmy my bydełko Boże.MłodzKaz IV, 366
Użycia metajęzykowe
  • - Nomina substantiva [...] Quae ante finalem vocalem duas aut plures habent consonantes, [...] assumunt ante proximam consonantem literam e; e. g. [...] bydło bydełko, dno denko, iądro iąderko. WojnaInst 60-61