Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ALKIERMES

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: ALKIERMES, ALKERMES, ALCHERMES
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (alkiermes; XVII-XVIII), SWil (alkiermes), SW (alkiermes), SJP (alkiermes)

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1613
Formy gramatyczne
lp M. alchermes   || alkermes   || alkiermes  
D. alkermesu  
B. alchermes   || alkiermes  
N. alkiermesem   || alkermesem  
lm M. alkiermesy  
N. alkiermesami  
Etymologia
arab. al-qirmiz
Znaczenia
»lekarstwo (olejek, syrop, proszek) z owadów czerwców stosowane m. in. na wzmocnienie, w niedomaganiach serca; w lm: lecznicze olejki, balsamy«
  • – Kármázynowy konfekt/ Alkermes. Alkermes, Alchermes. Alkermes do potrzeb ludzkich z wielkim użytkiem zdrowia przychodzi/ ktory ták bywa czyniony [...]. SyrZiel 1344.
  • – Pulsy maczając już i orbetanem, Już alkiermesem i drogiem balsamem Nozdrze i inne członki smarowała [ciotka], Aby niebodze jaką pomoc dała. BorzNaw 153.
  • – Ty, ciotko, próżno serdecznemi Wódkami lejesz, darmo i wdzięcznemi Alkiermesami maścisz siestrzenice! BorzNaw 153.
  • – Już za nic alkiermessy wonne są w tej chwili, Gdy imie Matki, serce struchlałe posili. KochOgrTur 73.
  • – Day [choremu] Dryakwi, lubo Hyácinthu, lubo Alkermesu. PromMed 153.
  • Álchermes z winem rozmąciwszy, przykładáć ku sercu, płátek Szkárłatny, tym nápuściwszy. CompMed 629.
  • – Posilaiące rzeczy [...] máią być choremu dawane, iako Alkermes, Hyacint. VadeMed 236.
Przenośnie
  • Gdy Chryste z boku twego krew i woda kanie, Serc grzesznych alkiermessem przez Matkę się stanie.KochOgrTur 158