Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ALIMENT

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI (alimentum), SWil (blp, alimenta), SW (aliment), SJP (blp, alimenta a. alimenty)

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T, L

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   aliment
D.   alimentu
B. uż. nżyw.   aliment
N.   alimentem
liczba mnoga
M. uż. nosob.   alimenta
D.   alimentów
Ms.   alimentach
Etymologia
łac. alimentum
Znaczenia
1. »pożywienie, pokarm, żywność«
  • – Gdy do swego łożyská idzie [księżyc] one [zwierzęta] powstáwaią/ rátunkiem á pomocą świátłá wysokiego alimentu szukáią. WargRzym 59.
  • – Potencyey vegetuiącey dwie są powinności; y uczynki: to iest rodzić, y záżywáć álimentu. AlbSekr 133.
  • – Leczenie w pierwszym y drugim stopniu należy naywięcey ná alimentách, odtrość krwi temperuiących, iako są bulliony, Galarety, polewki cielęce, Kápłonie, Kuropátwie. PromMed 17.
  • – Tákże álimentá bárdzo gorące, iáko pieprz, imber [powodują kamienie nerkowe]. CompMed 328.
  • – Temperámentá też, nátur nászych nábywáią się nie tylko z álimentow, ále też z Rodzicow, y ex influxu astrorum. CompMed 633.
  • – Wiosna [...] zbyt sucha niedodáiąc álimentu drzewom, násionom, omále pożytku spráwuie. BystrzInfAstrol 23v.
  • – Przez ustawiczne odetchnięnie do konserwacyi życia nad wszystkie apteki y codzienny aliment naywięcey służy [dobre powietrze]. BystrzInfElem T 1v.
Przenośnie
  • Podnieta y aliment tego podziemnego ognia, iest po rożnych lochach ziemi znayduiąca sie siarka, saletra, kamfora.BystrzInfGeogr B2
2. »substancje odżywcze w organizmie rozprowadzane przez krew«
  • – Według czego notowáć potrzebá, że krew miesięczna w białogłowie nic inszego nie iest, tylko zbytny aliment, ktory w substáncyą rzeczy zkąd inąd nie wstępuie, iáko iest w męszczyźnie nasienie. AlbSekr 28.
  • – Białogłowom ciężárnym, boiáźliwi Medycy krwi puszczáć zákázuią, dla subtrákcyi álimentu płodowi. CompMed 35.
  • – Trzecia [przyczyna poronień] posty częste, zkąd płod alimentu potrzebnego mieć niemoże. CompMed 532.
  • – XLIX. Iż máterya Seminalna po záwiązániu w żywocie mátki, przez nieiáki czas pod swoią zostáie formą. Przez ciepło zaś przyrodzone z fermentowana, witálnymi nápełniona duchy, przyciągáiąc ustáwicznie potrzebny do augmentácyi áliment coraz bierze inkrement. BystrzInfCosm D3.
  • – Toż sądzić trzebá o mleku mátek y mamek, że tylko iest álimentem ciałá, iedneyże substancyi co y krew, samym tylko się rożni kolorem. BystrzInfCosm D4v.