Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ALIMENT

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI (alimentum), SWil (blp, alimenta), SW (aliment), SJP (blp, alimenta a. alimenty)

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T, L

Formy gramatyczne
lp M. aliment  
D. alimentu  
B. aliment  
N. alimentem  
lm M. alimenta  
D. alimentów  
Ms. alimentach  
Etymologia
łac. alimentum
Znaczenia
1. »pożywienie, pokarm, żywność«
  • – Gdy do swego łożyská idzie [księżyc] one [zwierzęta] powstáwaią/ rátunkiem á pomocą świátłá wysokiego alimentu szukáią. WargRzym 59.
  • – Potencyey vegetuiącey dwie są powinności; y uczynki: to iest rodzić, y záżywáć álimentu. AlbSekr 133.
  • – Leczenie w pierwszym y drugim stopniu należy naywięcey ná alimentách, odtrość krwi temperuiących, iako są bulliony, Galarety, polewki cielęce, Kápłonie, Kuropátwie. PromMed 17.
  • – Tákże álimentá bárdzo gorące, iáko pieprz, imber [powodują kamienie nerkowe]. CompMed 328.
  • – Temperámentá też, nátur nászych nábywáią się nie tylko z álimentow, ále też z Rodzicow, y ex influxu astrorum. CompMed 633.
  • – Wiosna [...] zbyt sucha niedodáiąc álimentu drzewom, násionom, omále pożytku spráwuie. BystrzInfAstrol 23v.
  • – Przez ustawiczne odetchnięnie do konserwacyi życia nad wszystkie apteki y codzienny aliment naywięcey służy [dobre powietrze]. BystrzInfElem T 1v.
Przenośnie
  • Podnieta y aliment tego podziemnego ognia, iest po rożnych lochach ziemi znayduiąca sie siarka, saletra, kamfora.BystrzInfGeogr B2
2. »substancje odżywcze w organizmie rozprowadzane przez krew«
  • – Według czego notowáć potrzebá, że krew miesięczna w białogłowie nic inszego nie iest, tylko zbytny aliment, ktory w substáncyą rzeczy zkąd inąd nie wstępuie, iáko iest w męszczyźnie nasienie. AlbSekr 28.
  • – Białogłowom ciężárnym, boiáźliwi Medycy krwi puszczáć zákázuią, dla subtrákcyi álimentu płodowi. CompMed 35.
  • – Trzecia [przyczyna poronień] posty częste, zkąd płod alimentu potrzebnego mieć niemoże. CompMed 532.
  • – XLIX. Iż máterya Seminalna po záwiązániu w żywocie mátki, przez nieiáki czas pod swoią zostáie formą. Przez ciepło zaś przyrodzone z fermentowana, witálnymi nápełniona duchy, przyciągáiąc ustáwicznie potrzebny do augmentácyi áliment coraz bierze inkrement. BystrzInfCosm D3.
  • – Toż sądzić trzebá o mleku mátek y mamek, że tylko iest álimentem ciałá, iedneyże substancyi co y krew, samym tylko się rożni kolorem. BystrzInfCosm D4v.