Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AMAZONKA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: AMAZONKA, AMADZONKA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
T, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn


Najwcześniejsze poświadczenie: 1618
Formy gramatyczne
lp M. Amazonka   || Amadzonka  
D. Amazonki  
B. Amazonkę  
N. Amazonką  
lm M. Amazonki  
D. Amazonek  
C. Amazonkom  
B. Amazonki  
N. Amazonkami  
W. Amazonki  
Etymologia
łac. Amazon, z gr.
Znaczenia
1. mit. »w mitologii greckiej: członkini plemienia kobiet, wojowniczek i łowczyń«
  • – Tyś/ o Gildyppo/ sama w boy wątpliwy/ z wielką śmiałością weszła z Altamorem. W łuk Amazonka opasana krzywy/ żadna tak dobrze nie władnie toporem: Iako na on czas przeciwko strasznemu Ona Krolowi szła Sarmakańskiemu. TasKochGoff 527-538.
  • – Wspominają Historycy Pentesileą/ krolową Amazonek/ męstwa wielkiego personę/ ktora szablą władała/ łukiem strzałą/ barzo dobrze. BirkOboz 31.
  • – Wiódł [Herakles] Woynę z Amazonkami ktore zwycięzywszy Krolową ich poimał pas zniey Rycerski zdiął y zazonę ią dał Theseuszowi Towarzyszowi swemu. PotPrzyp 5.
  • – Kocham cię, choć herb stawa miłości oporem, Pomniąc, co amazonki robiły toporem. Ogniem pierś, czego w starym doczytasz się druku, Przypalały w młodości dla ciągnienia łuku. PotPoczKuk III 399.
Przenośnie
  • Ona [Bogarodzica] abowiem pierwsza iest/ ktora tą ścieżką panieństwa wiecznego chodzić poczęła; ona takie/ tak nabrane vfce świetych Panien/ prawdziwych Amazonek/ za sobą pociągnęła.BirkOboz 31
  • [Apollo:] Tak niegdy Palant/ tak nieszczęsny y ia Od Amazonki/ ginę tey zdradliwy [Dafnis] Mieszkam? Czemu iey nie gonię co pręcey.TwarSDaf 64
  • Woiuyciesz przeciw Bogu/ nowe Amazonki; Biycie zbytkiem na Stworcę mizerne lepionki; Odzieraycie Chrystusa z szat/ czyniąc Ogony.ŁączZwier B4
  • A my gdy na Zacny Kleynot Ichm Weyrzemy, Widziemy rzeke szeroko około Zaczny Familiiey Ie Pana Stolnika płynącą; a przecie iednak swego dokazała Pana Stolnika dobyła y [...] od Zywota do Smierczy przypedziła Co rozumiemy iakos to Okrutna Amadzonka ktora takie[go] Męza przy tey rzecze [...] łykamy Smiertelnoscy swey skrępowała.HerbOr 560-561
  • Kozo - Lub Ryba [...] tę Rybę wyraża Inamorata, a Koza reprezentuje Amazonkę, albo Inamoratkę często zle cuchniącą trybem Koz.ChmielAteny I I, 532
  • Nie tego zdania Swięta Amazonka, gotowa z grzechem, wstydem zaczać woynę (pustelnica).DrużZbiór 166
2. »kobieta jeżdżąca konno«
  • – Ubiłem na Rusi jedenaście niedźwiedzi [...] od dwóch ich byłem w niebezpieczeństwie, zwłaszcza amazonki córki moje, których salwując, samem się in periculo naraził. ZawiszaPam 171.
Odsyłacze