Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ŻAŁOSNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: ŻAŁOSNY, ŻAŁOŚNY
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1605
Formy gramatyczne
lp M. m   żałosny ||   żałośny
B. m nżyw   żałosny
Znaczenia
»pełen żalu«
  • – Po Pánu vtonionym gdy po morzu pływa/ Itháki jusz dáleka wodá ią porywa/ I do Grobu Ajáxá słuszniey swego pławi Z ktorey się dzwięk załośny/ y tá mowá ziáwi: Ciesz się, cny Bohaterze zwyćięscaś i w grobie/ Ktorać przedtym/ y dziś Tarcz tász należy tobie/ Lepszyć Neptun niż Pallás. GawDworz 6.
  • – Listy KROLA IoMSCi do Wiednia y do Francyiey ordynowane poszarpali y czytali [...] Ależe to przecię krola potykac niemiało na to iest załosny. PasPam 144.
  • – Taką, miał Intencyią ze by cię [w] wstępną srzodę Panem Młodym nazywano a teraz załosny że iego affektem gardzisz. PasPam 220v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • akt żałosny (sz. zm.):
    • – Krewni [...] te mu [Zygmuntowi III Wazie] Ostatnią posługę z Serdecnym zalem oddaią y WM Swym Msci P. Zemną pospołu Uniżenie dziekuią, Ze Się WM na ten akt Załosny Stawieli. HerbOr 306.
    • – Nazaiutrz była Msza spiewana, tak się ten załosny act skonczył bez stipy. VorLetSkarb 181.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • żałosny lament (sz. zm.):
    • – LECH WZBVDZONY Y LAMENT IEGO ZALOSNY JurkLech A3.
    • – Na ktory to Seym W. Pan sam pamiętam w liśćie do mnie napisałeś ow czyiśi żałosny lament: Haeccine nos audire senes? KonSRoz 69.
Podhasła

ŻAŁOSNA


w funkcji predykatywnej
Warianty fonetyczne: ŻAŁOSNA, ŻAŁOŚNA

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1607
Znaczenia
»jest smutne«
  • – Subsellia, urzędy władzą utraciły; swawola wszędzie górę wzięła, także nie to, co kto był powinien, ale co mu się podobało, to czynił; a jeszcze to jest tym żałośniejsza, że winę wszytkę na WKM., na senat, na urzędniki kładąc, swe rzeczy udają, zamysły farbują, aby acz niesłusznym udawaniem nienawiść ludzką na WKM. i na nas, bracią swoję, obaliwszy, wieściami płonnymi i inszymi różnymi sposobami ludzie spokojne do rozruchów i tumultów pobudzali, libertatis speciosum nomen praeferendo, aby tym łacniej na cel wymierzony niewiadome rzeczy przywiedli. MyszkZdanieCz III 296.
  • – Ato im jest niesłuszniejsza, tem częstsza i żałośniejsza, że tego roku drugiem pierwej sławę, egzystymacyą stracić przyszło, pierwej być osądzonych i publikowaniem już powiedziano, o co się kto i jako sprawować miał, być niepraw. MyszkZdanieCz III 297-298.
  • – Záczym Studenći názáiutrz z płáczem ludzkim precz z Krákowá poszli/ Kośćioły/ Akádemią/ Kollegia/ Contubernia/ Szkoły puste zostáwili/ rożni rożnie do Czech/ do Prus/ do Lipská/ Witemberku Ieny szkoł Luterskich sie vdáli. Byłá to Koronie Polskiey żáłosna/ bolał Krol August świętey pámięći/ y zá nimi posyłał/ roskázuiąc/ żądáiąc/ áby sie wroćili. CezWargFranc 25.
  • – To żałośna, że na końcu prawie ćwierci juliuszowej, nawet w tenże dzień śrzodni ta tranzakcyja gródecka była, kiedy i spod Wojnicza król szwedzki wojsko polskie spędził był i tak obiedwie wojska nad Wisłokiem rzeką, oni stąd, owi zowąd, oboje nieco łączyć się musiały. JemPam 144.
  • – To najżałośniejsza, że tego roku Kamieniec od Turczyna wzięty [...]. JemPam 407.